በፔሳህ ቤንሰን • 22 ኦክቶበር 2026
እየሩሳሌም፣ 22 ኦክቶበር 2026 (TPS-IL) — ድብርትን በቤት ውስጥ ማከም መሣሪያ እንደ መጠቀም እና የኮምፒውተር ጨዋታ እንደ መጫወት ቀላል ሊሆን ይችላል? በእስራኤል፣ በላትቪያ እና በጀርመን ተመራማሪዎች የተደረገ ክሊኒካዊ ሙከራ አካሄዱ ሊተገበር የሚችል መሆኑን ይጠቁማል፤ ነገር ግን ከቁጥጥር ሕክምናው በተሻለ እንደሚሰራ እስካሁን አላሳየም። የእውቀት ማጎልበቻ ስልጠና ጨዋታ እየተጫወቱ የአንጎል ማነቃቂያ የተጠቀሙ ከባድ ድብርት ያለባቸው አዋቂዎች፣ የማስመሰያ (sham) ማነቃቂያ እና የቁጥጥር ጨዋታ ከተሰጣቸው ተሳታፊዎች የተሻለ መሻሻል አላሳዩም።
ግኝቶቹ በቴክኖሎጂ ላይ ለተመሰረተ የአእምሮ ጤና እንክብካቤ ቁልፍ ፈተናን ያጎላሉ፡ ሕክምናን በቤት ውስጥ ተደራሽ ማድረግ ውጤታማ ነው ማለት አይደለም።
የDiSCoVeR ሙከራ የተመራው በእየሩሳሌም የዕብራይስጥ ዩኒቨርሲቲ በፕሮፌሰር ሞር ናሁም ሲሆን፣ ከሀዳሳህ ሜዲካል ሴንተር፣ በጀርመን ከሚገኘው ኤልኤምዩ ሙኒክ እና በላትቪያ ከሚገኘው ሪጋ ስትራዲንስ ዩኒቨርሲቲ ከተውጣጡ ተመራማሪዎች ጋር በመተባበር ነው። በእየሩሳሌም፣ በሙኒክ እና በሪጋ በሚገኙ ሆስፒታሎች ውስጥ ከተመዘገቡ 111 አዋቂዎች መካከል 109ሩ በዋናው ትንተና ውስጥ ተካተዋል።
ሕክምናው የራስ ቅል ላይ ባሉ ኤሌክትሮዶች አማካኝነት ደካማ የኤሌክትሪክ ፍሰት የሚሰጠውን transcranial direct current stimulation (tDCS)፣ ትኩረትን፣ የማስታወስ ችሎታን እና ውሳኔ አሰጣጥን ለማሰልጠን ከተዘጋጀ የኮምፒውተር ጨዋታ ጋር አጣምሯል።
ተሳታፊዎች ከእውቀት ማጎልበቻ ስልጠና ጨዋታው ጎን ለጎን ንቁ የአንጎል ማነቃቂያ፣ ወይም ንቁውን የኤሌክትሪክ ፍሰት ሳያስተላልፍ ሂደቱን የሚመስል የማስመሰያ ማነቃቂያ ከተመሳሳይ የእውቀት ማጎልበቻ ልምምዶች ውጭ ካለ የቁጥጥር ጨዋታ ጋር ተሰጥቷቸዋል።
ከአንድ እስከ አምስት የሚደርሱ የመጀመሪያ በአካል የተደረጉ ክፍለ-ጊዜዎች በኋላ፣ ተሳታፊዎች ሕክምናውን በቤት ውስጥ ቀጥለዋል። በስድስት ሳምንታት ውስጥ፣ እያንዳንዳቸው 30 ደቂቃ የሚፈጁ 30 ክፍለ-ጊዜዎችን እንዲያጠናቅቁ ተጠይቀዋል።
ሊተገበር የሚችል፣ ነገር ግን የበለጠ ውጤታማ ያልሆነ
ተመራማሪዎቹ ታካሚዎች በአብዛኛው በዕለት ተዕለት ልምዱ ሊገፉበት እንደሚችሉ አረጋግጠዋል፡ 86 ተሳታፊዎች፣ ወይም በዋናው ትንተና ውስጥ ከተካተቱት ወደ 79% የሚሆኑት፣ ቢያንስ 20 ክፍለ-ጊዜዎችን አጠናቀዋል። በሙከራው ውስጥ ከታቀዱት 2,791 ክፍለ-ጊዜዎች ውስጥ 2,499ኙ ተጠናቀዋል።
ሆኖም የሙከራ ሕክምናው በድብርት ምልክቶች ላይ የላቀ መሻሻል አላስገኘም። የድብርት ክብደትን መደበኛ መለኪያ በሆነው በሞንትጎመሪ-ኦስበርግ የድብርት ደረጃ መለኪያ ላይ፣ ውጤቶች በንቁ-ሕክምና ቡድን ውስጥ በአማካይ በ7.3 ነጥቦች እና በቁጥጥር ቡድኑ ውስጥ በ8.2 ነጥቦች ተሻሽለዋል። ልዩነቱ በስታቲስቲክስ ደረጃ ጉልህ አልነበረም። በ10ኛው ሳምንት ክትትል ላይም ተመሳሳይ ውጤቶች ተገኝተዋል።
«ሁለቱም ቡድኖች በከፍተኛ ሁኔታ ተሻሽለዋል፤ እናም ደጋግሜ የማነሳው ግኝት ይህ ነው» ስትል ናሁም ተናግራለች።
«በድብርት ውስጥ መሻሻልን በትክክል ምን እያንቀሳቀሰው እንዳለ ገና ብዙ የምንማረው ነገር አለ፡ ኒውሮሞዱሌሽን፣ የእውቀት ማጎልበቻ ስልጠና፣ ተስፋዎች፣ ተሳትፎ፣ ቀጣይነት ያለው እንክብካቤ፣ ወይንም በቀላሉ በየቀኑ ወደ ሕክምና የመመለሱ መዋቅር» ስትል አክላለች። «ጥናታችን ያንን መልስ መስጠት አይችልም፤ ነገር ግን ለማወቅ ከፈለግን በጥንቃቄ የተነደፉ የቁጥጥር ሁኔታዎች ለምን አስፈላጊ እንደሆኑ ያሳያል።»
በሁለቱም ቡድኖች ውስጥ የታየው መሻሻል የትኛውም ጣልቃ ገብነት ለውጦቹን እንዳመጣ አያረጋግጥም። ምልክቶቹ የተሻሻሉት በሕክምናው መደበኛ ልማዶች፣ በተስፋዎች፣ በቀጣይ የሕክምና እንክብካቤ፣ በድብርት ተፈጥሯዊ መለዋወጥ ወይንም በሌሎች ምክንያቶች መሆኑን ጥናቱ መወሰን አልቻለም።
በሁለቱም ቡድኖች ውስጥ አሉታዊ ክስተቶች ተከስተዋል፣ በምጣኔ ወይም በክብደት ደረጃ በስታቲስቲክስ ጉልህ ልዩነት አልነበረም። በንቁ-ሕክምና ቡድን ውስጥ ሁለት ተሳታፊዎች በሆስፒታል ተኝተዋል፤ አንደኛው ለከፍተኛ ራስን የማጥፋት ሃሳቦች ሲሆን ሌላኛው ደግሞ ለተባባሰ ድብርት ነው። ተመራማሪዎች ሁለቱም ክስተቶች ከሕክምናው ጋር የተያያዙ የመሆን እድላቸው አነስተኛ እንደሆነ ወስደውታል።
ትክክለኛ ምደባቸው ምንም ይሁን ምን፣ የቁጥጥር ሕክምናውን እንደወሰዱ ያመኑ ተሳታፊዎች ዝቅተኛ መሻሻል የማሳየት አዝማሚያ ነበራቸው። ተመራማሪዎቹ ይህ ትስስር ተስፋዎች በማገገም ላይ ተጽዕኖ ማሳደራቸውን ወይም ተሳታፊዎች በእድገታቸው ላይ በመመስረት የሕክምና ቡድናቸውን መገመታቸውን እንደማያረጋግጥ አስጠንቅቀዋል።
ግኝቶቹ በአቻ በተገመገመው JAMA Network Open ጆርናል ላይ ታትመዋል።