በፔሳህ ቤንሰን • 14 ኦክቶበር 2026

ኢየሩሳሌም፣ 14 ኦክቶበር 2026 (TPS-IL) — የቀድሞው የሺን ቤት ኃላፊ ሮነን ባር ረቡዕ ዕለት በጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ ላይ የስም ማጥፋት ክስ መሥርተዋል፤ ይህም እስራኤል በሃማስ የተመራውን የ7 ኦክቶበር 2023 ጭፍጨፋ ለመከላከል ባለመቻሏ ኃላፊነትን በተመለከተ ያለውን አለመግባባት አባብሶታል። ክሱ የቀረበው አገራዊ ምርጫ ሊካሄድ ሁለት ሳምንታት ሲቀሩት ሲሆን፣ የጥቃቱ ተጠያቂነት በፖለቲካዊ መልኩ ውጥረት የነገሠበት ጉዳይ ሆኖ ቀጥሏል።

በቴል አቪቭ አውራጃ ፍርድ ቤት የቀረበው ክስ፣ ባር ስለሚመጣ ጥቃት አስቀድሞ መረጃ ነበረው የሚሉትን ጨምሮ፣ ኔታንያሁ ከጥቃቱ በፊት ስለነበረው የሺን ቤት የሀገር ውስጥ ደህንነት ኤጀንሲ አሠራር ያቀረቧቸውን ክሶች ይሞግታል። ባር ኔታንያሁ ይህንን የስለላ ውድቀት የጋዛን አስመልክቶ ካደረጓቸው ውሳኔዎችና መንግሥታቸው ሃማስን የተመለከቱ ማስጠንቀቂያዎችን ከያዘበት መንገድ ምርመራን ለማስቀየስ እየተጠቀሙበት ነው ሲሉ ይከራከራሉ። የ3 ሚሊዮን ሰቅል (NIS) ($900,000) ካሳ እየጠየቁ ነው።

በተጨማሪም ባር ከጭፍጨፋው በፊት የእስራኤል መሪዎች ምን ያውቁ እንደነበር ግልጽ ሊያደርጉ ይችላሉ ያሉዋቸውን የስለላ ግምገማዎችን፣ የደህንነት ምክክሮች መዛግብትን እና ሌሎች ሰነዶችን የማግኘት ፈቃድ እየጠየቁ ነው። መንግሥት አደጋውን የሚመረምር ገለልተኛ የመንግሥት አጣሪ ኮሚሽን ባለማቋቋሙ የፍርድ ቤት ሂደት አስፈላጊ ሆኗል ሲሉ ይከራከራሉ።

«የመንግሥት አጣሪ ኮሚሽን በሌለበት፣ እውነቱ በፍርድ ቤት ይወጣል፣» ሲሉ ባር ጽፈዋል። «ትንሽ ብርሃን ብዙ ጨለማን ያስወግዳል።»

በሃማስ የተመሩ አሸባሪዎች ወደ 1,200 የሚጠጉ ሰዎችን በገደሉበትና ሌሎች 251 ሰዎችን ባገቱበት ወቅት፣ ሺን ቤት ጥቃቱን ለመከላከል አለመቻሉን ባር አይክዱም። ነገር ግን ለኤጀንሲው ጉድለቶች ኃላፊነት መውሰድ የፖለቲካ መሪዎችን ከምርመራ ሊጠብቃቸው አይገባም ሲሉ ይከራከራሉ።

«የአገልግሎቱ ኃላፊ እንደመሆኔ መጠን፣ ሺን ቤት የኦክቶበር 7 ጥቃትን እና ጊዜውን አስመልክቶ የሚፈለገውን መረጃ ባለማቅረቡ ውድቀት ኃላፊነቱን እወስዳለሁ፣» ሲሉ ጽፈዋል። «ለሐዘንተኛ ቤተሰቦች ራሴን ዝቅ አድርጌ» ሥራዬን ለቅቄያለሁ ሲሉም አክለዋል።

ከኦክቶበር 7 በፊት የነበሩ ማስጠንቀቂያዎች

ባር ሥራቸውን እንደሚለቁ ያስታወቁት በኤፕሪል 2025 መንግሥት ከሥልጣን ሊያነሳቸው ባደረገው ጥረት መካከል ነበር። የከፍተኛ ፍርድ ቤት በመቀጠል ከሥልጣን የማሰናበቱ ውሳኔ ሕገ-ወጥ ነው ሲል ወስኗል።

ክሱ እንደሚያትተው፣ ባር በ2023 የእስራኤል የማስፈራራት አቅም እየተሸረሸረ መሆኑን እና ሃማስ ይበልጥ አደገኛ እና የማይገመት እየሆነ መምጣቱን ለኔታንያሁ ደጋግመው አስጠንቅቀዋል። በቀረበው ክስ መሠረት፣ ሺን ቤት በሃማስ አባላትና መሪዎች ላይ የማጥቃት እርምጃዎችን እንዲሁም ከጋዛ የሚገቡ ሠራተኞች ወደ እስራኤል እንዳይገቡ ገደቦችን እንዲያስብበት መንግሥትን አሳስቧል። ባር የተወሰኑት ምክረ ሐሳቦች ውድቅ ተደርገዋል ወይም ምላሽ አልተሰጠባቸውም ይላሉ።

ክሱ በተጨማሪም ሃማስ በቁጥጥር ሥር በነበረበት ወቅት በጋዛ አንጻራዊ ሰላም የማስፈን የመንግሥቱን ፖሊሲ ይሞግታል። የተወሰነው ገንዘብ ሃማስ ዋሻዎችን መቆፈር እና የጦር መሣሪያዎችን መግዛትን ጨምሮ ወታደራዊ አቅሙን እንዲያሰፋ እየረዳው መሆኑ ማስጠንቀቂያ ቢሰጥም ኔታንያሁ የኳታር የገንዘብ ዝውውር ወደ ጋዛ እንዲቀጥል ደግፈዋል ሲል ይከሳል።

እነዚህ አባባሎች በክሱ ውስጥ የቀረበውን የባርን የክስተቶች መግለጫ የሚያንጸባርቁ ሲሆን በክሱ መዝገብ ብቻ የተረጋገጡ አይደሉም።

በኦክቶበር 7 ጠዋት የስለላ መረጃ የተያዘበት መንገድ በክሱ ውስጥ ሌላው ዋነኛ ጉዳይ ነው።

ባር እንደተናገሩት ሺን ቤት ከጠዋቱ 3:03 ሰዓት ላይ ለወታደሩ፣ ለፖሊስ እና ለብሔራዊ ደህንነት ምክር ቤት ጨምሮ ለእስራኤል የደህንነት አካላት የማስጠንቀቂያ መልእክት አሰራጭቷል። ማስጠንቀቂያው በጋዛ ድንበር ላይ ሊኖር ስለሚችል የማጥቃት እንቅስቃሴ ምልክቶች የጠቆመ ቢሆንም፣ በክሱ መሠረት፣ ሊመጣ ያለውን የጥቃት መጠን አልገለጸም ነበር።

ክሱ ባር ለኔታንያሁ ወታደራዊ ጸሐፊ ለአቪ ጊል እንዲያሳውቁ ለሠራተኞች መመሪያ መስጠታቸውን ይገልጻል። መመሪያው በሺን ቤት የኮምፒውተር ኦፕሬሽን ማዕከል ውስጥ መመዝገቡን ክሱ ያስረዳል።

ባር ከወታደሩ ጠቅላይ ኢታማዦር ሹም ጋር የመጀመሪያ ንግግራቸውን ያደረጉት ከጠዋቱ 6:29 ሰዓት ላይ ሃማስ ወደ እስራኤል ሮኬቶችን መተኮስ ከጀመረ በኋላ እንደነበር ይገልጻሉ። የሮኬት ድብደባው ወደ እስራኤል ማህበረሰቦች ለሚገቡ አሸባሪዎች ትኩረት ማስቀየሻ ሆኖ ሊያገለግል እንደሚችል ማስጠንቀቃቸውን ይናገራሉ።

ክሱ በተጨማሪም ቴኪላ በመባል የሚታወቀው የሺን ቤት ታክቲካዊ ክፍል መሰማራቱ ስለ ትልቅ ጥቃት አስቀድሞ መታወቁን ያሳያል የሚሉ አስተያየቶችን ውድቅ ያደርጋል። ባር ክፍሉ በመደበኛነት የሚሰማራ እንደነበር እና የኤጀንሲውን ኃላፊ የግል ፈቃድ እንደማይፈልግ ይከራከራሉ።

የምርመራው ውዝግብ

ክሱ የቀረበው እስራኤል የኦክቶበር 7 ጥቃት እንዲፈጸም ምክንያት የሆኑትን ውድቀቶች እንዴት መመርመር እንዳለባት በሚመለከት ሰፋ ያለ ውዝግብ ባለበት ወቅት ነው።

የመንግሥት አጣሪ ኮሚሽን ምስክሮችን የመጥራት እና ማስረጃዎችን የማግኘት ሥልጣንን ጨምሮ ሰፊ የመመርመር ሥልጣን አለው። አባላቱ የሚሾሙት በፍርድ አካሉ በኩል ሲሆን፣ ምክረ ሐሳቦቹ በመንግሥት ላይ በሕግ አስገዳጅ አይደሉም።

መንግሥት አባላቱ በፖለቲካ የሚሾሙበት አማራጭ ኮሚቴ አቅርቧል። ተቃዋሚዎች ከውሳኔው ጋር የተያያዙትን የክኔሴት ሂደቶች ያገለሉ ሲሆን ይህም የገለልተኛ ምርመራውን ጥያቄ እልባት ሳያገኝ እንዲቀር አድርጎታል።

የእስራኤል መከላከያ ሠራዊት (IDF) ወደ 5,000 የሚጠጉ የሃማስ እና የፍልስጤም እስላማዊ ጂሃድ አሸባሪዎች እንዴት ወደ እስራኤል ማህበረሰቦች ሰብረው በመግባት የወታደራዊ ቦታዎችን እንደተቆጣጠሩ የሚመረምሩ ተከታታይ ዝርዝር የውስጥ ምርመራዎችን አውጥቷል። ምርመራዎቹ በሠራዊቱ ውስጥ የነበሩ የአሠራር፣ የስለላ እና የእዝ ውድቀቶችን የሚመለከቱ ቢሆንም በፖለቲካ አመራሩ የተወሰኑ ውሳኔዎችን አይመረምሩም።

የእስራኤል የቅርብ ጊዜ የመንግሥት አጣሪ ኮሚሽን በ2021 በላግ ባኦመር በዓል ወቅት በሜሮን ተራራ ላይ በተከሰተ የመረጋገጥ አደጋ የ45 ሰዎችን ሞት መርምሯል። በ2024 ኮሚሽኑ ለአደጋው ኔታንያሁ በግላቸው ተጠያቂ መሆናቸውን የገለጸ ሲሆን፣ ይህም እንዲህ ዓይነቶቹ ምርመራዎች የከፍተኛ የፖለቲካ መሪዎችን አሠራር የመመርመር አቅም እንዳላቸው ያሳያል።

ምርጫው ለ27 ኦክቶበር ተይዟል።