በዴቪድ እስራኤል • ጥቅምት 15, 2026

ኢየሩሳሌም፣ ጥቅምት 15፣ 2026 (TPS-IL) — እስራኤላውያን በጥቅምት 27 ድምጽ ለመስጠት 12 ቀናት በቀሩበት ወቅት፣ በምርጫ ሂደቱ ላይ ያለው እያደገ የመጣ አለመተማመን ተሸናፊው ወገን ውጤቱን ይቀበላል ወይ የሚል ጥያቄ እያስነሳ ነው።

የእስራኤል ዲሞክራሲ ኢንስቲትዩት (IDI) ያካሄደው ጥናት እንዳመለከተው 70% የሚሆኑት ምላሽ ሰጪዎች የምርጫው ተአማኒነት አደጋ ላይ ወድቋል ብለው ያምናሉ፤ ይህም ከህዳር 2022 ምርጫ በፊት ከነበረበት 25% ከፍ ያለ ነው። “የጥናቱ ውጤት በዜጎች ዘንድ በባለሥልጣናቱ ላይ ያለውን ከፍተኛ አለመተማመን ያንጸባርቃል” ሲሉ የIDI ተመራማሪ ታማር ሄርማን ተናግረዋል።

ጥርጣሬዎቹ እንደየፖለቲካ ጎራው ይለያያሉ።

የግራ ዘመም ፖለቲከኞች እና የአረብ ዜጎች የመንግስት ጣልቃ ገብነትን ሲሰጉ፣ የሃዳሽ-ታአል የአረብ ጥምረት አባላት ደግሞ አብዛኛው ህዝባቸው አረብ በሆነባቸው ማህበረሰቦች ውስጥ መራጮች እንዳይሳተፉ ሊደረግ ይችላል ሲሉ አስጠንቅቀዋል። ተቺዎች የትራንስፖርት ሚኒስትር ሚሪ ሬጌቭ ቢሮ ከምርጫው ቀን በፊት ወደ ቤን ጉሪዮን አውሮፕላን ማረፊያ የሚገቡ በረራዎችን ገድቧል በማለት ከሰዋል፤ ይህም በውጭ አገር የሚኖሩ የግራ አዝማሚያ ያላቸው እስራኤላውያን በጠቅላይ ሚኒስትር ቤንያሚን ኔታንያሁ ላይ ድምጽ እንዳይሰጡ ሊያግድ ይችላል።

በቀኝ ጎራ ደግሞ ፖለቲከኞች እና ተንታኞች በአረብ ማህበረሰቦች ውስጥ ሰፊ ማጭበርበር እንደሚፈጸም ለረጅም ጊዜ ሲከሱ ቆይተዋል። ይሁን እንጂ ያለፉት ምርጫዎች እንደነዚህ ያሉት ውንጀላዎች እንዴት የፖለቲካ ቅስቀሳ መሳሪያ ሊሆኑ እንደሚችሉ ያሳያሉ።

በሚያዚያ 2019 ሊኩድ በአረብ ማህበረሰቦች በሚገኙ የምርጫ ጣቢያዎች ካሜራ የያዙ፣ አንዳንዶቹም የተደበቁ፣ 1,200 የምርጫ ታዛቢዎችን ማሰማራቱን አምኗል። ኔታንያሁ ካሜራዎቹ ማጭበርበርን ለመከላከል የታለሙ ናቸው ያሉ ሲሆን፣ የአረብ የፖለቲካ ተወካዮች ግን ፓርቲው መራጮችን እያስፈራራ ነው በማለት ከሰዋል። ፖሊስ ከተጠቆሙት 140 የምርጫ ጣቢያዎች መካከል በአንዱ ላይ ብቻ የወንጀል ምርመራ ለማካሄድ የሚያበቃ ምክንያት ያገኘ ሲሆን፣ የሊኩድ የህግ አውጪ ሚኪ ዞሃር ከጊዜ በኋላ እርምጃው ያልተጠበቀ አሉታዊ ውጤት እንዳስከተለ፣ የአረቦችን ተሳትፎ ያበረታታ እና ለአንዳንድ የቀኝ ዘመም መራጮች ደግሞ የተሳሳተ የደህንነት ስሜት እንደፈጠረ አምነዋል።

በዚህ አመት ሊኩድ እና ሬሊጂየስ ጽዮኒዝም አብዛኛዎቹ አረብ በሆኑባቸው ማህበረሰቦች ውስጥ በሚገኙ የምርጫ ጣቢያዎች ወደ 2,000 የሚጠጉ የምርጫ ታዛቢዎችን ያሰማራሉ ተብሎ ይጠበቃል። ታዛቢዎቹ የተጠረጠሩ ያልተለመዱ ድርጊቶችን ለባለሥልጣናት ሪፖርት ያደርጋሉ።

የምርጫ ህግ ጥሰቶችም ተከስተዋል። እ.ኤ.አ. በ2020 ማዕከላዊ ምርጫ ኮሚቴ ሻስ ክታቦችን በማከፋፈል ከምርጫ ቅስቀሳ ጋር በተያያዙ ስጦታዎች ላይ የተጣለውን ገደብ እንደጣሰ አረጋግጧል። ምንም እንኳን እንዲህ ዓይነቶቹ ጥሰቶች የድምፅ መስጫ ማጭበርበር መኖሩን የማያረጋግጡ ቢሆንም፣ በምርጫ ሂደቱ ላይ ያለውን የህዝብ አለመተማመን ሊያባብሱ ይችላሉ።

ቴክኖሎጂ ሌላ ገጽታ አክሏል። የእስራኤል መገናኛ ብዙሃን ከእስራኤል ውጭ መሰረት ያደረጉ እና ከኢራን ጋር ግንኙነት ያላቸው አካውንቶች በውጭ ጣልቃ ገብነት ምክንያት ምርጫው እንደሚራዘም ወይም እንደሚታገድ የሚገልጹ መረጃዎችን በአረብኛ፣ በሩሲያኛ እና በእንግሊዝኛ ማሰራጨታቸውን ዘግበዋል። አካውንቶቹ ኔታንያሁ ምርጫውን ያጭበረብራሉ ወይም አዲስ ጦርነት ይጀምራሉ የሚሉ ውንጀላዎችንም አጉልተው አሰራጭተዋል።

የማዕከላዊ ምርጫ ኮሚቴ ሰብሳቢ ኖአም ሶህልበርግ በዚህ ሳምንት በሀገሪቱ 20 የክልል ምርጫ ኮሚቴዎች ባደረጉት ጉብኝት ወቅት ህዝቡን ለማረጋጋት ሞክረዋል።

“እኛ በኮሚቴው ውስጥ በምርጫው ተአማኒነት ላይ እምነት አለን። ምርጫን መስረቅ አይቻልም” ብለዋል።

ሶህልበርግ አክለውም ኮሚቴው የኮምፒውተር ስርዓቶችን፣ የሳይበር ደህንነትን እና አርቴፊሻል ኢንተለጀንስን በሚመለከቱ ሊከሰቱ የሚችሉ ስጋቶችን ለመቋቋም ከእስራኤል የደህንነት ኤጀንሲ (ሺን ቤት)፣ ከፖሊስ እና ከሌሎች ኤጀንሲዎች ጋር ውይይት ማድረጉን ገልጸዋል።

የIDI የ2025 የእስራኤል ዲሞክራሲ ኢንዴክስ እንደሚያሳየው 57% የሚሆኑ እስራኤላውያን በሀገር ውስጥ ወይም በውጭ አካላት ድምጽን ለማዛባት የሚደረጉ ሙከራዎችን የፈሩ ሲሆን፣ በግምት አንድ ሶስተኛ የሚሆኑት ደግሞ ምርጫው ነፃ እና ፍትሃዊ ይሆናል ብለው አላመኑም። በሀምሌ 2026 የተካሄደ የተለየ የIDI ጥናት ደግሞ 90.5% የሚሆኑ የግራ ዘመም ምላሽ ሰጪዎች በምርጫው ተአማኒነት ላይ እውነተኛ አደጋ እንዳለ ተገንዝበዋል።