በዴቪድ እስራኤል • ኦክቶበር 29, 2026
ኢየሩሳሌም፣ 29 ኦክቶበር፣ 2026 (TPS-IL) — በመላው እስራኤል የፖለቲካ መስክ ያሉ የፖለቲካ መሪዎች በሀገሪቱ ምርጫ ላይ የውጭ ጣልቃ ገብነት ተፈጽሟል በሚሉ ጥርጣሬዎች ላይ ሐሙስ ዕለት እጅግ የተለያዩ ምላሾችን የሰጡ ሲሆን፣ ሊኩድ ጉዳዩን እንደ “የመሬት መንቀጥቀጥ” ሲገልጸው፣ የተቃዋሚ ሰዎች ጥልቅ ምርመራ እንዲደረግ ጠይቀዋል፣ አረብ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ደግሞ ቀኝ ዘመሙን የአረብ የፖለቲካ ተሳትፎን ህጋዊነት ለማሳጣት እየሞከረ ነው ሲሉ ከሰዋል።
እነዚህ ምላሾች የተሰጡት የማዕከላዊ ምርጫ ኮሚቴ ሊቀመንበር እና የጠቅላይ ፍርድ ቤት ምክትል ፕሬዝዳንት ኖአም ሶህልበርግ የውጭ የገንዘብ ድጋፍ እና የምርጫ ጉቦ ጥርጣሬዎች እንዲመረመሩ ጠይቀው ሐሙስ ጠዋት ለእስራኤል የጸጥታ ኤጀንሲ (ሺን ቤት) ኃላፊ ዴቪድ ዚኒ በላኩት ደብዳቤ ተከትሎ ነው።
ሶህልበርግ “ከእስራኤል ጥቅሞች በተቃራኒ ከሚንቀሳቀሱ የውጭ አካላት በሚገኝ የውጭ የገንዘብ ድጋፍ በምርጫው ላይ ተገቢ ያልሆነ ተጽዕኖ ስለማሳደር ከባድ ጥርጣሬዎች ቀርበውልኛል” ሲሉ ጽፈዋል።
ሶህልበርግ ክሶቹን ራሳቸው በተናጠል መገምገም እንደማይችሉ ያመኑ ቢሆንም፣ የውጭ ተሳትፎ ሊኖር መቻሉ ምርመራ እንደሚያስፈልገው ተናግረዋል።
ክሶቹ የተከሰቱት በአረብ መራጮች ተሳትፎ ከፍተኛ ጭማሪ በታየበት ወቅት ሲሆን፣ የድምፅ ቆጠራው 90 በመቶ በደረሰበት ወቅት የጋራ ዝርዝር (Joint List) እና ራአም በ120 መቀመጫዎች ባሉት ክኔሴት ውስጥ በጋራ 19 መቀመጫዎችን ያገኛሉ ተብሎ በተገመተበት ወቅት ነው።
‘የመሬት መንቀጥቀጥ’
ሊኩድ ጉዳዩን “የመሬት መንቀጥቀጥ” ሲል የጠራው ሲሆን፣ ኳታር እና ቱርክ “በእስራኤል ውስጥ ምርጫውን ሰርቀዋል!” ሲል አውጇል። ፓርቲው የተጠረጠረውን እንቅስቃሴ የክኔሴትን የውጭ ቁጥጥር ለማምጣት፣ የእስራኤልን እስላማዊነት ለማስፋፋት፣ የቀኝ ዘመሙን አገዛዝ ለማስቆም፣ እና እስራኤል በበርካታ ግንባሮች እንድታፈገፍግና ወታደራዊ ሽንፈት እንድትደርስባት ለማስገደድ ያለመ በዴሞክራሲ ላይ የተሰነዘረ ጥቃት እንደሆነ ገልጾታል። ፓርቲው የኳታር ወይም የቱርክ ተሳትፎን የሚያሳይ ምንም ዓይነት ማስረጃ አላቀረበም።
የያሻር! ፓርቲ ሊቀመንበር ጋዲ አይዘንኮት የምርጫ ታማኝነት እንዲጠበቅ እና እያንዳንዱ አቤቱታ በጥልቀት እንዲመረመር ጠይቀዋል። በተጨማሪም የፖለቲካ ተዋንያን ክሶቹን የክኔሴት ቃለ መሃላ የሚፈጸምበትን ቀን ተጽዕኖ ለማሳደር እንዳይጠቀሙበት አስጠንቅቀዋል።
የይስራኤል ቤይተይኑ ሊቀመንበር የክኔሴት አባል አቪግዶር ሊበርማን የሶህልበርግን ደብዳቤ “አስደናቂ እና ታይቶ የማይታወቅ ሁነት” ሲሉ የገለጹት ሲሆን፣ የህግ አስከባሪዎች እውነታውን በፍጥነት እንዲያረጋግጡ አሳስበዋል።
የይስራኤል ቤይተይኑ የክኔሴት አባል ቭላዲሚር ቤሊያክ ሶህልበርግ የማዕከላዊ ምርጫ ኮሚቴውን ፕሬዚዲየም በአስቸኳይ እንዲሰበስቡና ከጥርጣሬዎቹ በስተጀርባ ያሉትን ማስረጃዎች እንዲያቀርቡ ጠይቀዋል። ቤሊያክ ክሶቹን ለሶህልበርግ ያቀረበው ማን እንደሆነ እና ምን ዓይነት ማስረጃ እንደተሰጠ ጠይቀዋል። በተጨማሪም ፖሊስ ሐሙስ ዕለት ባወጣው ማብራሪያ፣ ከአንዳንድ የፖለቲካ ሰዎች የተሰነዘሩትን የይገባኛል ጥያቄዎች በተቃራኒ፣ ስልታዊ የምርጫ ታማኝነት ጥሰት መኖሩን የሚያሳይ ምንም አይነት ማስረጃ እንደሌለ መግለጹን ጠቅሰዋል።
የዩናይትድ ቶራህ ይሁዲነት ሊቀመንበር የክኔሴት አባል ያኮቭ አሸር በምርጫ ቅስቀሳው ወቅት የሃሬዲ ፓርቲዎችን እንደ ጠላት አድርገው ያቀረቡ ፖለቲከኞችን ወቅሰዋል።
“ሁሉንም ነገር አደባልቃችሁታል። ለእስራኤል ህዝብ እና ለቶራህው ታማኝ የሆንነውን እኛን ወደ ጠላትነት ቀይራችሁናል፣ በሌላ በኩል ደግሞ ከጠላት አገሮች በሚገኝ ገንዘብ ድምፆች ተገዝተዋል የሚሉ ጥርጣሬዎች እየወጡ ነው” ብለዋል።
የገንዘብ ሚኒስትሩ በዛሌል ስሞትሪች ጥርጣሬዎቹ ለእስራኤል ፈተና መሆናቸውን ገልጸው፣ ሺን ቤት በዚያው ቀን የአረብ ፓርቲዎች መሪዎችን እንዲመረምር ጠይቀዋል።
“የእስራኤል መንግሥት በአሸባሪዎች ገንዘብ ለአክራሪ እስልምና አይሸጥም” ብለዋል።
ይህ በእንዲህ እንዳለ የአረብ የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ክሶቹን የተቹ ሲሆን የቀኝ ክንፍ ፖለቲከኞች የአረብ የፖለቲካ ተሳትፎን ህጋዊነት ለማዳከም እየሞከሩ ነው ሲሉ ከሰዋል።
አንዳንዶቹ የተጠረጠረውን የምርጫ ጣልቃ ገብነት ለመመርመር የተደረገውን የሺን ቤት ፈጣን ስምሪት በአረብ ማህበረሰቦች ውስጥ በወንጀል ላይ የተወሰደው በቂ ያልሆነ እርምጃ ዓመታት ጋር በማነጻጸር አቅርበዋል። ሌሎች ደግሞ ህገ-ወጥ የኳታር እና የቱርክ የገንዘብ ድጋፍ ክሶችን የአረብ ድምፆችን ውድቅ ለማድረግ ወይም የምርጫውን ውጤት ለመቃወም የታለመ በፖለቲካዊ ተነሳሽነት የተደረገ ሴራ እንደሆነ ገልጸውታል።
ይህ ዘገባ እስከተጠናከረበት ጊዜ ድረስ ከአረብ የፖለቲካ መሪዎች የተሰጠ ይፋዊ ምላሽ አልነበረም።
ጠበቃ እና የቀድሞው የማዕከላዊ ምርጫ ኮሚቴ ዋና ዳይሬክተር ኦርሊ አዴስ፣ ያለጊዜው ከሚሰጡ ድምዳሜዎች እንዲቆጠብ እያሳሰቡ ጥልቅ ምርመራ እንዲደረግ ጠይቀዋል። በምርጫዎች ላይ ያለው የህዝብ እምነት የእስራኤል ዴሞክራሲ የማዕዘን ድንጋይ መሆኑን ተናግረዋል።
“ተገቢ ያልሆነ ጣልቃ ገብነት ጥርጣሬዎች እውነቱን ለማረጋገጥ ጥልቅ እና ሁሉን አቀፍ ምርመራ ያስፈልጋቸዋል” ሲሉ አዴስ ተናግረዋል። “ስልጣን የተሰጣቸው አካላት ስራቸውን እንዲያጠናቅቁ፣ እውነቱን እንዲያረጋግጡ እና ባገኟቸው ውጤቶች መሰረት እርምጃ እንዲወስዱ ሊፈቀድላቸው ይገባል።”