በፔሳህ ቤንሰን • ኖቬምበር 15, 2026

ኢየሩሳሌም፣ 15 ኖቬምበር፣ 2026 (TPS-IL) — የእስራኤል ተመራማሪዎች የመጀመሪያ ደረጃ የጡት ካንሰር ያለባቸውን ሴቶች ከጤነኛ ሴቶች መለየት የሚችል እና በሽታው እንደገና የመከሰት እድላቸው ከፍተኛ የሆኑ ታካሚዎችን መለየት የሚችል የደም ምርመራ አዘጋጅተዋል። ምርመራው በሌላ መልኩ ለሆርሞን ተጋላጭ ተብለው በተመደቡ እጢዎች ውስጥ ያሉ የጠበኛ ህዋሳት ሞለኪውላዊ ምልክቶችን ያገኘ ሲሆን፥ ይህም አንዳንድ የጡት ካንሰሮች ለምን ተመልሰው እንደሚመጡ አዲስ ግንዛቤን ይሰጣል።

የጡት ካንሰር በዓለም አቀፍ ደረጃ በሴቶች ዘንድ በብዛት የሚመረመረው ካንሰር ሲሆን፥ በ2022 በዓለም ዙሪያ በግምት 2.3 ሚሊዮን አዳዲስ ኬዞች ተመዝግበዋል። ስለዚህ በሽታውን ለመለየት እና እንደገና የመከሰት እድሉን ለመተንበይ የሚያስችሉ ይበልጥ ውጤታማ መሣሪያዎች መጎልበታቸው ለታካሚዎች እንክብካቤ ከፍተኛ ጠቀሜታ ሊኖረው ይችላል።

ግኝቶቹ በውጤቱ ዶክተሮች በተለመዱ ግምገማዎች አደጋቸው ዝቅ ተደርጎ ሊገመት የሚችል ታካሚዎችን እንዲለዩ እና ይበልጥ የቅርብ ክትትል ወይም ተጨማሪ ሕክምናን በተመለከተ ውሳኔዎችን እንዲመሩ ሊረዱ ይችላሉ። ጥናቱ አዲስ ሊሆን የሚችል የሕክምና ዘዴንም ይጠቁማል፡ የካንሰር ህዋሳት እንዴት እንደሚሠሩ የሚነኩ እና ለበለጠ ጠበኛ ባህሪ አስተዋፅዖ ሊያበረክቱ የሚችሉ ኬሚካላዊ ለውጦችን ዒላማ ማድረግ።

በአቻ በተገመገመው Nature ጆርናል ላይ የታተመው ጥናት የተመራው በእስራኤሉ የዋይዝማን ሳይንስ ኢንስቲትዩት እና በኢየሩሳሌም ሂብሩ ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች ነው።

ጠበኛ የካንሰር ህዋሳትን ማጋለጥ

ተመራማሪዎቹ ትኩረት ያደረጉት የበሽታው በጣም የተለመዱ ዓይነቶች አንዱ በሆነው ሉሚናል የጡት ካንሰር ላይ ነው። ህዋሳቱ አብዛኛውን ጊዜ እድገታቸውን ሊያፋጥኑ የሚችሉ እንደ ኢስትሮጅን ወይም ፕሮጄስትሮን ላሉ ሆርሞኖች መቀበያዎችን (ሪሴፕተሮችን) ይይዛሉ።

በቀዶ ጥገና የተወገዱ፣ ከዚህ በፊት ያልታከሙ 12 የጡት እጢዎችን የተነተኑ ሲሆን አብዛኛዎቹ ሉሚናል እጢዎች ነበሩ። ነጠላ-ህዋስ ትንተና ባሳል መሰል መገለጫ ያለውን ስብስብ ጨምሮ በርካታ ልዩ ልዩ የህዋሳት ቡድኖችን አሳይቷል። ባሳል መሰል የጡት ካንሰሮች በአጠቃላይ ከበለጠ ጠበኛ በሽታ ጋር የተያያዙ ናቸው።

እነዚህ ህዋሳት የተቀነሰ የሆርሞን-መቀበያ ምልክት እና ከካንሰር መስፋፋት ጋር የተያያዙ ባህሪያትን አሳይተዋል፣ ይህም በቤተ ሙከራ ሙከራዎች ውስጥ የመንቀሳቀስ የላቀ ችሎታን ይጨምራል። ከሌሎች የእጢ ህዋሳት ያላቸው ልዩነት ከመነሻው የዲኤንኤ ቅደም ተከተል ሳይቀየር ጂኖች እንዴት እንደሚሠሩ ከሚነኩ ኬሚካላዊ ለውጦች ጋር ማለትም ከኤፒጄኔቲክ ቅጦች ጋር የተያያዘ ነበር።

“ልዩነቶቹ በዋናነት ኤፒጄኔቲክ ይመስላሉ” ሲሉ የዋይዝማን ኢንስቲትዩቷ ፕሮፌሰር ኤፍራት ሼማ ተናግረዋል። እሳቸውም ዲኤንኤውን ራሱን ሳይቀይሩ ጂኖች እንዴት እንደሚበሩ ወይም እንደሚጠፉ የሚነኩ ኬሚካላዊ ለውጦችን መጥቀሳቸው ነው። በቤተ ሙከራ ሞዴሎች ውስጥ “ጠበኛ ስብስብ ሁልጊዜም በመጨረሻ ይወጣ ነበር” ሲሉ አስረድተዋል።

እነዚህ ቅጦች በደም ውስጥም ሊገኙ እንደሚችሉ ለመወሰን ቡድኑ EPINUC የተባለ ቴክኖሎጂን አላምዷል። ቴክኖሎጂው ሴል-ነፃ ኑክሊኦዞሞችን ይተነትናል – በፕሮቲኖች ዙሪያ የተጠቀለሉ እና ህዋሳት ሲሞቱ የሚለቀቁ የዲኤንኤ ቁርጥራጮች። ዘዴው ከአንድ ሚሊሊትር ያነሰ የደም ፕላዝማ በመጠቀም በተመረጡ ፕሮቲኖች የታጀቡ የግለሰብ ኑክሊኦዞሞች ላይ ያሉ የኬሚካል ምልክቶች ጥምረትን ይለካል።

ሉሚናል የጡት ካንሰር ባለባቸው 77 ሴቶች እና 30 ጤነኛ ሴቶች ባካተተ የመጀመሪያ ቡድን ውስጥ ምርመራው የካንሰር ናሙናዎችን ከጤነኛ ተሳታፊዎች በተሳካ ሁኔታ ለይቷል።

ተመራማሪዎቹ በመቀጠል በበርካታ የህክምና ማዕከላት ሉሚናል የጡት ካንሰር ካለባቸው ሴቶች የተሰበሰቡ 188 ናሙናዎችን በመጠቀም ቴክኖሎጂውን ገምግመዋል። በ75 በመቶው መረጃ የሰለጠነ እና በቀሪው 25 በመቶው የተፈተሸ ሞዴል 0.96 ከርቭ ስር ስፋት (AUC) አስመዝግቧል። ከማዮ ክሊኒክ የተወሰደ የተለየ የናሙናዎች ስብስብ ደግሞ 0.98 AUC አስገኝቷል።

AUC አንድ ምርመራ በሁለት ቡድኖች መካከል ምን ያህል በትክክል እንደሚለይ ይለካል። የ1.0 ውጤት ፍጹም ልዩነትን የሚያመለክት ሲሆን፥ 0.5 ደግሞ በአጋጣሚ ከሚገኝ ውጤት የተሻለ አለመሆኑን ያሳያል።

ቡድኑ በደም ላይ የተመሰረቱ የኤፒጄኔቲክ ቅጦች በሽታው እንደገና መከሰቱን ለመተንበይ ሊረዱ እንደሚችሉም መርምሯል። የአምስት ዓመት የክትትል መረጃን ባካተተው የማዮ ክሊኒክ ቡድን ውስጥ፣ አንድ ሞዴል እንደ ካንሰር ደረጃ፣ የእጢ ደረጃ እና ንዑስ ዓይነት ባሉ የተለመዱ ምክንያቶች ላይ ከተመሰረቱ ሞዴሎች በተሻለ በ0.81 AUC በሽታው እንደገና ማገርሸቱን ተንብዮአል። በትንሽና የተለየ የታካሚዎች ቡድን ውስጥ ደግሞ ምርመራው 0.92 AUC አስመዝግቧል።

የሂብሩ ዩኒቨርሲቲው ፕሮፌሰር ጋይ ሮን “በደም ናሙናዎች ውስጥ የኤፒጄኔቲክ ፊርማቸውን ስንፈልግ ይበልጥ በተስፋፋ ቁጥር በሽታው ተመልሶ የመከሰት እድሉ ከፍ ያለ መሆኑን አግኝተናል” ብለዋል።

ተመራማሪዎቹ ግኝቶቹን ለማረጋገጥ እና EPINUC በክሊኒካዊ ልምምድ ውስጥ ጥቅም ላይ ሊውል እንደሚችል ለመመስረት ተጨማሪ ጥናቶች እንደሚያስፈልጉ አጽንኦት ሰጥተዋል።