በዳቪድ እስራኤል • ኖቬምበር 15፣ 2026

ኢየሩሳሌም፣ 15 ኖቬምበር፣ 2026 (TPS-IL) — ሰኞ ዕለት እስራኤል ከዳቪድ ቤን-ጉሪዮን ህልፈት 53 ዓመታት በኋላ የመንግሥታዊውን የመታሰቢያ ቀን ታከብራለች። ይህንን አጋጣሚ በማስመልከት፣ የቤን-ጉሪዮን ቅርስ ተቋም እና የቤን-ጉሪዮን አርካይቭ ዛሬ ላይ ያልተለመደ ክብደት ያላቸውን ሁለት ታሪካዊ ሰነዶች ይፋ እያደረጉ ነው፤ እነሱም ቤን-ጉሪዮን ለዩናይትድ ስቴትስ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ዳኛ ሉዊስ ብራንዲስ በጃንዋሪ 5፣ 1934 የጻፉት ደብዳቤ እና በጁን 4፣ 1935 የላኩላቸው ማስታወሻ ናቸው።

በሁለቱም ሰነዶች ውስጥ ቤን-ጉሪዮን ስለ ዓለም አቀፉ የፀረ-ሴማዊነት መስፋፋት የሚያስጠነቅቁ ሲሆን፣ አይሁዶች አገሮቻቸውን ለቀው እንዲወጡ ሊገደዱ እንደሚችሉም ያሳስባሉ። በተጨማሪም አርቆ አሳቢ ስትራቴጂን ያቀርባሉ፤ ይኸውም የአይሁድ ሕዝብን የወደፊት ዕጣ ፈንታ ዋስትና ለመስጠት የእስራኤል ምድር ስደተኞችን የመቀበል አቅሟን ማስፋት እንዳለባት እና ኔጌቭ መበልጸግ እንዳለበት ነው። ኔጌቭን እንደ የመጨረሻው ታላቅ የመሬት ክምችት ያዩት ሲሆን፣ በውሃ፣ በሰፈራ እና በጉልበት ሥራ በሚሊዮኖች ለሚቆጠሩ አይሁዶች ወደ መኖሪያ ስፍራነት ሊለወጥ እንደሚችል ያምኑ ነበር።

ሰነዶቹ የተለቀቁት በቤን-ጉሪዮን ቅርስ ተቋም እና በኔጌቭ ቤን-ጉሪዮን ዩኒቨርሲቲ የእስራኤል እና ጽዮናዊነት ጥናት ቤን-ጉሪዮን የምርምር ተቋም መካከል በተደረገ ትብብር ነው። ሰነዶቹ ለሕትመት የበቁት ለመጀመሪያ ጊዜ ነው።

በ1934 የተጻፈው ደብዳቤ፣ ናዚዎች በጀርመን ወደ ሥልጣን ከመጡ በኋላ የተዘጋጀ ሲሆን፣ ቤን-ጉሪዮን የፀረ-ሴማዊነት ፕሮፓጋንዳ በመላው አውሮፓ እንዴት እየተስፋፋ እንደነበር ይገልጻል። ወደ እንግሊዝ እና ፈረንሳይ ባደረጉት አጭር ጉብኝት ወቅት፣ በአይሁዶች ላይ የሚካሄደው የናዚ ፕሮፓጋንዳ ዘር በሁለቱም አገሮች ውስጥ በማይታወቅ ሁኔታ ቀስ በቀስ ሥር እየሰደደ መሆኑን እንዳዩ ጽፈዋል።

ይህንን እንደ አካባቢያዊ ወይም ጊዜያዊ ክስተት አልቆጠሩትም። ፀረ-ሴማዊነት ከጀርመን ድንበሮች እጅግ ባሻገር ሊስፋፋ እንደሚችል፣ እና የአይሁድ ብሔር ሌሎች አገሮች ደኅንነቱን ያረጋግጣሉ በሚል ግምት ላይ ተመስርቶ የወደፊት ሕይወቱን መገንባት እንደማይችል ተረድተው ነበር። ይህ ድምዳሜ ፍልሰትን እና ከዚህ ጋር ተያይዞ የእስራኤል ምድር ቤታቸውን ለቀው እንዲወጡ የተገደዱትን አይሁዶች የመቀበል አቅምን በአስተሳሰባቸው ማዕከል አድርጓል።

ደብዳቤው የጽዮናዊያን መሪዎች ሊያጤኗቸው የሚገቡ ሁለት ጉዳዮችን ይጠቅሳል፤ እነሱም የአይሁድ ሕዝብ ችግር እና የአገሪቱ የመቀበል አቅም ናቸው። ለቤን-ጉሪዮን የአይሁዶችን ስቃይ መገንዘብ ወይም አይሁዶች እንዲሰደዱ ጥሪ ማቅረብ ብቻውን በቂ አልነበረም። መጥተው እዚህ ኑሯቸውን መመስረት እንዲችሉ ኢኮኖሚያዊ፣ የሥራ ዕድል እና የሰፈራ መሠረተ ልማት መገንባት ነበረበት። በዚያን ጊዜ አገሪቱ በዓመት 50,000 አይሁዶችን መቀበል እንደምትችል ገምተው የነበረ ሲሆን፣ ወቅታዊ ዝግጅት ካልተደረገ የአይሁድ ሕዝብ ከፍተኛ ዋጋ ሊከፍል እንደሚችል አስጠንቅቀዋል።

በጁን 1935 ቤን-ጉሪዮን ከፍልሰት ጥያቄ ወደ ተግባር ጥያቄ ተሻግረው ነበር፤ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ፣ እና ምናልባትም ወደፊት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ አይሁዶች የት ሊሰፍሩ ይችላሉ? ለብራንዲስ የላኩት ማስታወሻ በእስራኤል ምድር ላይ በወቅቱ እጅግ አሳሳቢው ችግር የመሬት ችግር መሆኑን በማወጅ ይጀምራል። የሰፈራ ወሰኖች ሊጠናቀቁ መቃረባቸውን ያስጠነቀቁ ሲሆን፣ የሚገኙትን አካባቢዎች ሳያስፋፉ፣ አገሮቻቸውን ለቀው የወጡትን ወይም ሊወጡ የሚገደዱትን አይሁዶች በሙሉ መቀበል የማይቻል እንደሚሆን ገልጸዋል።

መልሳቸው ኔጌቭ ነበር፤ እጅግ ሰፊ እና ማንም የማይኖርበት ማለት ይቻላል የሆነ፣ ነገር ግን ከፍተኛ አቅም እንዳለው ያመኑበት ምድር። ዋነኛ ጠቀሜታው፣ በጽሑፋቸው እንደገለጹት፣ ሰፋፊ ቦታዎች ቃል በቃል ከነዋሪዎች ባዶ በሆኑበት እውነታ ላይ የተመሠረተ ነው። የውሃ ጉድጓዶችን በመቆፈር በምዕራባዊ ፍልስጤም ውስጥ በሌላ በየትኛውም ቦታ ሊደረስበት የማይችል ጥቅጥቅ ያለና ሰፊ የሰፈራ ሥራ መፍጠር እንደሚቻል ተከራክረዋል።

ይህ አስተሳሰብ ከሚታወቁት ጥቅሶቻቸው አንዱ ከሆነው «ውሃ ካገኘን መሬቱን እናገኛለን» ከሚለው ጋር የተያያዘ ነው። ቤን-ጉሪዮን በኔጌቭ ዋነኛው እንቅፋት የመሬት እጥረት ሳይሆን በረሃውን ለመኖሪያ፣ ለእርሻ እና ለሥራ ምቹ ቦታ ለመቀየር ያለው የሰው ኃይል እና የቴክኖሎጂ አቅም መሆኑን ተረድተው ነበር። በዚህ ራዕይ መሠረት፣ የኔጌቭ የወደፊት ዕጣ ፈንታ በተፈጥሮ የሚወሰን ሳይሆን ሰዎች በሚፈጥሩት እና በሚገነቡት ላይ የተመሠረተ ነው።

በአጠቃላይ ራዕይ ላይ ብቻም አላቆሙም። የኤይላት ባሕረ ሰላጤን እና የአራቫ ሸለቆን ከኢኮኖሚ፣ ከፖለቲካ እና ከስትራቴጂ አንጻር ከፍተኛ ጠቀሜታ እንዳላቸው ለይተዋል። ገና በ1935፣ በቀይ ባሕር ዳርቻ ላይ በኡም ራሽራሽ አቅራቢያ በእርሻ እና በአሳ ማስገር የተሰማሩ ከ50 እስከ 100 የሚደርሱ ሰፋሪዎችን የያዘ ፈር ቀዳጅ የአይሁድ ማህበረሰብ እንዲመሠረት ሐሳብ አቅርበው ነበር። በተጨማሪም የኤይላትን የወደፊት ሚና በአውሮፓ እና በእስያ መካከል እንደ አገናኝ እንዲሁም እንደ የንግድ እና የኢኮኖሚ ማዕከል እንደሚሆን አስቀድመው ተመልክተዋል። የአይሁድ የወደፊት ዕጣ ፈንታ፣ እንደጻፉት፣ በኔጌቭ ውስጥ ከሚካሄደው ሰፊ የግብርና ሰፈራ እና በባሕር ላይ ለአይሁድ ሥራ እና ተነሳሽነት ዕድል ከመክፈት ጋር የተቆራኘ ነው፣ እናም ይህ በቶሎ ቢሆን ይመረጣል።

የቤን-ጉሪዮን ቅርስ ተቋም ዋና ሥራ አስፈፃሚ አይታን ዱኒትዝ፣ ከ91 ዓመታት በፊት የተጻፉ ሰነዶችን ማንበብ ዛሬ ካለው ነባራዊ ሁኔታ ጋር በቀጥታ በመገናኘቱ እጅግ የሚያስደንቅ መሆኑን ተናግረዋል። ቤን-ጉሪዮን በ1934 ፀረ-ሴማዊነት በአውሮፓ ውስጥ ሲስፋፋ እንዳዩ የገለጹት ሲሆን፣ ይህም የአይሁድ ብሔር የወደፊት ዕጣ ፈንታውን ለሌሎች አሳልፎ መስጠት እንደማይችል ቀደም ሲል የነበራቸውን ግንዛቤ እንዳጠናከረላቸው ጠቁመዋል።

ይፋዊው የመንግሥት ሥነ ሥርዓት በዚህ ሳምንት በሚድሬሸት ቤን-ጉሪዮን በሚገኘው የቤን-ጉሪዮን መቃብር ብሔራዊ ፓርክ ውስጥ የሚካሄድ ሲሆን፣ ፕሬዝዳንት ይስሐቅ ሄርዞግ ከመንግሥት ተወካዮች፣ ከጸጥታ ኃይሎች፣ ከኪቡትዝ ስዴ ቦከር አባላት፣ ከቤን-ጉሪዮን ቤተሰብ እና ከራማት ኔጌቭ ክልላዊ ምክር ቤት ነዋሪዎች ጋር በመሆን ይገኛሉ።