በፔሳች ቤንሰን • 13 ሜይ 2026

ኢየሩሳሌም፣ 13 ሜይ፣ 2026 (TPS-IL) — የአንጀት ግንድ ሕዋሳት የአንጀትን ሽፋን ከመጠገን ባለፈ ሰውነትን ከባክቴሪያ ኢንፌክሽን በመከላከል ረገድ ሚና ሊኖራቸው እንደሚችሉ ሳይንቲስቶች ማግኘታቸውን የዕብራይስጥ ዩኒቨርሲቲ ማክሰኞ አስታወቀ።

በመሰል ገምጋሚዎች በተመረመረው ናቸር ኢሙኖሎጂ (Nature Immunology) ላይ የታተመው ጥናት እንደሚያሳየው፣ እነዚህ ሕዋሳት በአንጀት ውስጥ የሚገኙትን የሳልሞኔላ ባክቴሪያዎችን ለይተው ማወቅ እና ስርጭቱን ለመገደብ በሚረዱ መንገዶች ምላሽ መስጠት ይችላሉ።

ሳልሞኔላ አብዛኛውን ጊዜ የሚተላለፈው በበከለ ምግብ ወይም, ባልተለመደ ሁኔታ, በበከሉ እንስሳት በመንካት ነው። ሳይታከም ከቀረ፣ ብዙ ጤናማ ሰዎች የበሽታ መከላከያ ስርዓቱ ባክቴሪያውን ስላጸዳው በራሳቸው ውስጥ በአንድ ሳምንት ውስጥ ይድናሉ። ሆኖም ምልክቶቹ ከባድ ከሆኑ ወይም በትክክል ካልተያዙ በሽታው የበለጠ ሊባባስ ይችላል። ትልቁ አፋጣኝ አደጋ ከቀጣይ ተቅማጥ እና ማስታወክ የሚመጣ የውሃ መጥፋት (ድርቀት) ነው። በአንዳንድ ሁኔታዎች ባክቴሪያው ከ አንጀት አልፎ ወደ ደም ውስጥ በመስፋፋት ይበልጥ የከፋ ኢንፌክሽን ሊያስከትል ይችላል።

የዓለም ጤና ድርጅት ይህ የሳልሞኔላ ዓይነት በዓለም አቀፍ ደረጃ በየዓመቱ በአስር ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎችን እንደሚያመጥ እና ከ 100,000 በላይ ሰዎችን ሕይወት እንደሚቀጥፍ ይገመታል።

ቀደም ሲል የአንጀት ግንድ ሕዋሳት የተበላሹ ሕብረ ሕዋሳትን ይተካሉ እና እንደገና ያድሳሉ ተብሎ ይታሰብ ነበር። በበሽታ መከላከያ መከላከያ ላይ በንቃት ይሳተፋሉ ተብሎ አልታመነም ነበር። አሁን ተመራማሪዎች እነዚህ ሕዋሳት ኢንፌክሽኑን በቀጥታ ሊሰማቸው እና ወደ መከላከያ ሁኔታ መቀየር እንደሚችሉ ደርሰውበታል ።

የዋይዝማን ኢንስቲትዩት ዶክተር ሞሼ ቢቶን «የእኛ ውጤቶች እንደሚያሳዩት የግንድ ሕዋስ ልዩነት በኢንፌክሽን ወቅት የአንጀት ሥራን ለመጠበቅ ከሚረዳ ውስጣዊ የመከላከያ መርሃ ግብር ውስጥ አንዱ ነው» ብለዋል። እሳቸው ከዕብራይስጥ ዩኒቨርሲቲ ከዶክተር ማታን ሆፍሪ ጋር በመሆን በጥናቱ ላይ ቁጥጥር ያደረጉ ሲሆን, ጥናቱ በፒኤችዲ ተማሪ ሳቻ ሌቦን የተመራ ነው።

ተመራማሪዎቹ በኢንፌክሽን ወቅት ሕዋሳት እንዴት እንደሚሠሩ ለመመልከት ነጠላ ሕዋስ ትንተና እና በላብራቶሪ ያደጉ ሚኒ-አንጀት ሞዴሎችን ጨምሮ የላቀ ቴክኒኮችን ተጠቅመዋል። የሆፍሪ «ግኝቶቻችን እንደሚያሳዩት የአንጀት ግንድ ሕዋሳት ለሕብረ ሕዋሳት እድሳት ኃላፊነት ብቻ ሳይሆን በባክቴሪያ ኢንፌክሽን ላይ ባለው የመጀመሪያ መከላከያ ላይ በቀጥታ ይሳተፋሉ» ብለዋል።

ቡድኑ በተጨማሪም ምላሹ ኢንፍላማሶም (inflammasome) የሚባል አብሮ የተሰራ ሴሉላር የማንቂያ ደወል ስርዓት ላይ የተመሰረተ መሆኑን ደርሰበታል። ይህ ስርዓት ሕዋሳት ውስጣዊ አደጋዎችን እንዲያውቁ ይረዳል። ሲነቃ የግንድ ሕዋሳት በፍጥነት ወደ ፓኔት ሕዋሳት ይቀየራሉ፣ ይህም ባክቴሪያዎችን ለመቆጣጠር የሚረዱ አንቲማይክሮባክሪያል ንጥረ ነገሮችን ይለቀቃሉ። ይህ የማንቂያ መንገድ ሲዘጋ፣ ኢንፌክሽኑ በቀላሉ ተስፋፍቷል።

ተመሳሳይ ምላሽ በሰዎች የላብራቶሪ ውስጥ ባደጉ የአንጀት ሕብረ ሕዋሳት ላይም ታይቷል፣ ይህም ዘዴው በሰዎች ላይ ሊሠራ እንደሚችል ይጠቁማል። ተመራማሪዎቹ ሥር የሰደደ እብጠት የአንጀት ሁኔታ ካለባቸው የክሮን (Crohn’s) በሽታ ታካሚዎች ጋር ተመሳሳይ ሁኔታ አግኝተዋል።

የአንጀት ግንድ ሕዋሳት ፈጣን የመከላከያ ምላሽ ለማስነሳት ኢንፍላማሶም (inflammasome) ምልክ ማድረጊያ መንገድ ላይ እንደሚተማመኑ ማሳየት የሆድ ዕቃ ኢንፌክሽኖችን በበለጠ ፍጥነት የማጽዳት ተፈጥሯዊ ችሎታ ለማጠናከር ይህንን መንገድ ደህንነቱ በተጠበቀ ሁኔታ የማሻሻል ወይም የማስተካከል የወደፊት ምርምር ዕድል ይፈጥራል።

ሌላው አስፈላጊ እንድምታ እንደ ክሮን (Crohn’s) በሽታ ካሉ እብጠት የአንጀት በሽታዎች ጋር ይዛመዳል። ተመራማሪዎቹ በኢንፌክሽን ወቅት የሚታየው ተመሳሳይ የግንድ ሕዋስ መከላከያ ፊርማ ከክሮን (Crohn’s) ታካሚዎች ሕብረ ሕዋስ ውስጥም እንዳለ ደርሰውበታል ። ይህ የሚያሳየው መንገዱ በሥር የሰደደ እብጠት ውስጥ ከመጠን በላይ ንቁ ወይም ቁጥጥር ውጭ ሊሆን እንደሚችል ነው። ይህ የግንድ ሕዋስ ምላሽ እንዴት እንደሚቆጣጠር መረዳቱ መደበኛ የመከላከያ መ机制ዎችን ሳያዳክም በሆድ ዕቃ ሽፋን ላይ ያለውን ሚዛን የሚመልሱ አዲስ ሕክምናዎችን ሊመራ ይችላል።

እንዲሁም ከሼባ ሕክምና ማዕከል፣ ከሃዳሳ – የዕብራይስጥ ዩኒቨርሲቲ ሕክምና ማዕከል፣ ከቴል አቪቭ ዩኒቨርሲቲ እና ከሲንሲናቲ የልጆች ሆስፒታል ሕክምና ማዕከል ሳይንቲስቶች ተባብረዋል።