በፔሳህ ቤንሰን • 3 ኖቬምበር 2026

ኢየሩሳሌም፣ 3 ኖቬምበር 2026 (TPS-IL) — አዲስ የእስራኤል ጥናት እንዳመለከተው፣ የ9 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ትናንሽ ልጃገረዶች ሳይቀር በቲክቶክ ላይ ስለ ምግብ ቁጥጥር (ዳየቲንግ)፣ የሰውነት ገጽታ እና የአመጋገብ ልማዶች ለሚተላለፉ ጎጂ ሊሆኑ የሚችሉ መልዕክቶች ሳያውቁት ይጋለጣሉ። የምግብ ማብሰያ ቪዲዮዎችን፣ የምግብ ፈተናዎችን እና የተፅዕኖ ፈጣሪዎችን (ኢንፍሉዌንሰሮች) የዕለት ተዕለት እንቅስቃሴዎችን የሚያሳዩ ክሊፖችን ጨምሮ ምንም ጉዳት የሌላቸው የሚመስሉ መዝናኛዎች፣ ልጆችን ለምግብ እና ለክብደት ከፍተኛ የሆነ የተዛባ አመለካከት እንዲይዙ ሊያደርጉ ይችላሉ።

በኔጌቭ የቤን-ጉሪዮን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች እንዳገኙት ከ9-12 ዓመት ዕድሜ ያላቸው ልጃገረዶች የተከለከሉ ምግቦችን፣ የካሎሪ ቆጠራን እና ቅጥነትን የሚያበረታቱ ይዘቶችን እንዲሁም ከመጠን በላይ መብላትን እና በከፍተኛ ሁኔታ የተቀነባበሩ ምግቦችን ያለገደብ መመገብን የሚያሞግሱ ቪዲዮዎችን አዘውትረው ያያሉ። የዚህ ጉዳይ ዋናው ነጥብ ልጆች ጎጂ ሊሆኑ የሚችሉ ሃሳቦችን ለመውሰድ ሆን ብለው የአመጋገብ ቁጥጥርን ወይም የክብደት መቀነስ ምክሮችን መፈለግ አያስፈልጋቸውም። ተራ መዝናኛዎች በቀላሉ የምግብ አዘገጃጀቶችን፣ የምግብ ውድድሮችን ወይም የሚወዷቸውን የኦንላይን ታዋቂ ሰዎች ሕይወት ለማየት ለሚፈልጉ ልጃገረዶች እነዚህን መልዕክቶች ሊያስተላልፉ ይችላሉ።

በጆርናል ኦፍ ቺልድረን ኤንድ ሚዲያ ላይ የወጡት ግኝቶች ከ30 ልጃገረዶች ጋር በተደረገ ጥልቅ ቃለ-መጠይቅ ላይ የተመሰረቱ ናቸው። አብዛኛዎቹ ለምግብ ቁጥጥር ወይም ክብደታቸውን ለመቆጣጠር ያላቸው ፍላጎት አነስተኛ እንደሆነ ወይም ምንም እንደሌላቸው ቢናገሩም፣ መሰል መልዕክቶችን የያዙ ቪዲዮዎችን አዘውትረው ይመለከቱ ነበር።

ተመራማሪዎቹ ልጃገረዶችን ወደዚህ ይዘት የሚስቡ አራት ዓይነት መዝናኛዎችን ለይተዋል።

የምግብ ማብሰል እና መጋገር ቪዲዮዎች አንዱ ዋና መስህብ ነበሩ። ወቅታዊ የሆኑ መክሰሶችን እና የማይክሮዌቭ ኬኮችን እንዴት እንደሚሠሩ የሚያሳዩ ክሊፖች የልጃገረዶቹን የፈጠራ ችሎታ እና በኩሽና ውስጥ ራሳቸውን ችለው ለመሥራት ያላቸውን ፍላጎት ስቧል። ቃለ-መጠይቅ ከተደረገላቸው መካከል ሁለት ሦስተኛ የሚሆኑት ለምግብ ቁጥጥር ምንም ፍላጎት ባይኖራቸውም “በአንድ ቀን ውስጥ የምበላው” የሚሉ ቪዲዮዎችን እና የምግብ አዘገጃጀቶችን አዘውትረው ይመለከታሉ።

አንዲት የ10 ዓመት ልጃገረድ የአመጋገብ ምክሮችን የሚሰጡ ቪዲዮዎችን እንደማትመለከት ነገር ግን ሌሎች ምን እንደሚበሉ የሚያሳዩ ክሊፖችን ዘወትር እንደምታይ ተናግራለች። ስለ ሁለተኛው ዓይነት ስትጠየቅ፡ “አዎ፣ እንደነሱ ያሉ በርካታ ነገሮችን ያሳየኛል” ስትል መለሰች።

ሌላው መስህብ ሌሎች ሰዎች ሲበሉ የመመልከት ደስታ ነበር። የተጋነኑ የማኘክ ድምፆች፣ የሚቀልጡ አይብ እና የሚንጠባጠቡ ሶስሶችን የሚያሳዩ ቪዲዮዎች ምግብን በተለየ ሁኔታ የሚስብ ሊያደርጉት ይችላሉ፤ አንዳንዶቹ ደግሞ ሰዎች ያልተለመደ ከፍተኛ መጠን ያለው ምግብ ሲመገቡ ያሳያሉ።

አንዲት የ11 ዓመት ልጃገረድ የሃምበርገር መብላት ፈተናን መመልከቷን ስትገልጽ፡ “በጣም የሚያረካ ከመሆኑ የተነሳ ማቆም አትችልም […] ታያለህ እናም፡ ‘ዋው፣ አሁን ያንን በጣም እፈልገዋለሁ’ ትላለህ […] እና እንደ ወርቅ ይመስላል” ብላለች።

የተሰራጩ የቫይራል የምግብ ፈተናዎችም መብላትን ወደ ውድድር ይቀይሩታል፤ ይህም አንዳንድ ጊዜ ልጆች ሳይራቡም እንኳ ከፍተኛ መጠን ያለው ምግብ እንዲመገቡ ያበረታታል። አንዲት የ10 ዓመት ልጃገረድ ከወንድሟ ጋር በማክዶናልድስ የተጫወተችውን ጨዋታ ገልጻለች፤ በዚህም አንደኛው ሮጦ ሲሄድ ሌላኛው የመጀመሪያው እስኪመለስ ድረስ በተቻለ መጠን ብዙ ለመብላት ይሞክር ነበር።

“የተራብኩ ባልሆንም እንኳ ዝም ብዬ በላሁ” ስትል አስታውሳለች።

አራተኛው መስህብ ስለ ታዋቂ የኦንላይን ሰዎች ያለው የማወቅ ጉጉት ነው። ስለ ዕለታዊ እንቅስቃሴዎች እና ተፅዕኖ ፈጣሪዎች ምን እንደሚበሉ የሚያሳዩ ቪዲዮዎች፣ ልጆች ልማዶቻቸውን የመኮረጅ ምንም ፍላጎት ባይኖራቸውም እንኳ ወደሚወዷቸው ፈጣሪዎች ሕይወት ፍንጭ ይሰጣሉ።

አንዲት የ10 ዓመት ልጃገረድ ለተመራማሪዎቹ “እኔ ምንም አይገደኝም፣ ያንን አላደርገውም፣ ነገር ግን እንደዚህ ያሉ ቪዲዮዎችን ሳላይ አላልፍም” ብላለች። “ዝም ብዬ የማየው ፍላጎት ስላለኝ ነው […] የማወቅ ጉጉት ነው።”

መዝናኛ ሲያሳስት

ጥናቱን ከቤን-ጉሪዮን ዩኒቨርሲቲ የኮሙኒኬሽን ዲፓርትመንት ፕሮፌሰር ኔሊ ኤሊያስ ጋር ያካሄደችው የዶክትሬት ተማሪ እና ዋና መርማሪ ሚሃል ያሮን፣ መዝናኛ ልጆች ጎጂ መልዕክቶችን በቀላሉ እንዳይለዩ እንደሚያደርጋቸው ተናግራለች።

ያሮን ስታስረዳ “የቲክቶክ ይዘት የልጃገረዶችን የማመዛዘን እና የሂሳዊ የመከላከያ ዘዴዎችን ያልፋል፤ እንዲሁም አሳሳቢ የሆኑ መልዕክቶችን በሚያዝናና እና በሚስብ ጥቅል ውስጥ ይሸፍናል” ብላለች።

የቲክቶክ ይፋዊ ዝቅተኛ የዕድሜ ገደብ 13 ቢሆንም፣ ከዚያ በታች ያሉ ታዳጊ ልጆች መድረኩን በስፋት እየተጠቀሙበት ነው ስትል ገልጻለች። ልጆቹ ጉዳት የሌለው መዝናኛ እየተመለከቱ እንዳሉ ሊያስቡ ይችላሉ፤ ነገር ግን በዚያው ቅጥነትን እና የካሎሪ ቆጠራን የሚያጎሉ፣ ወይም በሌላ ጽንፍ ከመጠን በላይ መመገብን የሚያወድሱ መልዕክቶችን ይወስዳሉ።

“እንዲህ ዓይነቱ ተቃርኖ በለጋ ዕድሜያቸው ስለ ምግብ እና ስለ ሰውነት የተዛባ አመለካከት እንዲኖራቸው ሊያደርግ ይችላል” ስትል ያሮን አስጠንቅቃለች።

ተመራማሪዎቹ ልጆችን መጠበቅ ስለ ምግብ ቁጥጥር ቪዲዮዎች ከማስጠንቀቅ ወይም ጎጂ የሆኑ ነገሮችን በቀጥታ ከማገድ የበለጠ ነገር እንደሚፈልግ ይከራከራሉ። ችግር ያለባቸው መልዕክቶች በተራ መዝናኛዎች ውስጥ የተካተቱ በመሆናቸው፣ ልጆች የማህበራዊ ሚዲያ ታዋቂ ሰዎችን ተፅዕኖ፣ ማስታወቂያዎችን እና የአልጎሪዝም ጥቆማዎችን መለየት መማር አለባቸው።

ተመራማሪዎቹ በትምህርት ቤቶች ውስጥ ከዕድሜ ጋር የሚስማሙ የሚዲያ ግንዛቤ ፕሮግራሞች እንዲኖሩ ይመክራሉ፤ ወላጆች እና አስተማሪዎች ደግሞ ልጆች መዝናኛን ከአመጋገብ ምክር እንዲለዩ እና በኦንላይን የሚያገኟቸውን መልዕክቶች እንዲወያዩ ሊረዷቸው ይችላሉ።