የእስራኤል ሳይንቲስቶች የወደፊት ሕክምናዎችን ሊቀርጽ የሚችል «የሕዋስ መቀየሪያ» አገኙ

በፔሳች ቤንሰን እና ኦመር ኖቮሴልስኪ • 10 መስከረም 2026

ኢየሩሳሌም፣ 10 መስከረም 2026 (TPS-IL) — የእስራኤል ሳይንቲስቶች ውጥረት ውስጥ ያለ ሕዋስ በሕወት መቆየቱን ወይም ራሱን የማጥፋት መርሃ ግብሩን ማንቀሳቀሱን ለመወሰን የሚያግዝ ሞለኪውላዊ «መቀየሪያ» ለይተው አውቀዋል። ይህ ግኝት በመጨረሻም ለካንሰር፣ ለልብ ሕመም እና ለኒውሮዲጀነሬቲቭ ዲስኦርደርስ (የነርቭ መራቆት እክሎች) ሕክምናዎች አስተዋጽኦ ሊያደርግ ይችላል።

«ሕዋሳት ከውጥረት ለማገገም ይሞክሩ ወይም ራሳቸውን የማጥፋት መርሃ ግብራቸውን ያንቀሳቅሱ እንደሆነ የሚወስን አብሮ የተሰራ የውሳኔ አሰጣጥ ስርዓት እንዳላቸው ደርሰንበታል» ሲሉ የኔጌቭ ቤን-ጉሪዮን ዩኒቨርሲቲ ተመራማሪዎች ላይላ አቡ ማደጋም፣ ኖአ ጋቭሪኤል እና ራይፉ តុሉሎፔ አዴቢሲ ለ The Press Service of Israel ተናግረዋል።

ሳይንቲስቶች ሕዋሳት ለውጥረት ምላሽ የሚሰጡት በመላመድ ወይም አፖፕቶሲስ በመባል ወደሚታወቀው የፕሮግራም ሕዋስ ሞት በመዳረግ መሆኑን ከቆየ ጊዜ ጀምሮ ያውቃሉ። ሆኖም ሕዋሳት ያንን ውሳኔ እንዴት እንደሚወስኑ ግልጽ ሳይሆን ቆይቷል

በዩኒቨርሲቲው የሕይወት ሳይንስ ዲፓርትመንት በዶ/ር አኢድ አግባሪያ የተመራው ጥናቱ ሁለት ፕሮቲኖችን (DNAJB12 እና DNAJB14) እና በኢንዶፕላዝሚክ ሬቲኩለም (ER) ውስጥ ያላቸውን ሚና ላይ ያተኮረ ሲሆን፣ ኢንዶፕላዝሚክ ሬቲኩለም (ER) በሕዋሳት ውስጥ የሚገኝ እና ፕሮቲኖችን ለጥቀም አዘጋጅቶ የማምረት ሃላፊነት ያለው መዋቅር ነው።

እንደ ተመራማሪዎቹ ገለጻ ዋናው ቁምነገር በሕዋስ ውስጥ ያለው የተበላሹ ፕሮቲኖች መጠን ብቻ ሳይሆን የውስጥ ኬሚካላዊ ሚዛኑ ነው፤ ይኸውም የሬዶክስ ሁኔታ ተብሎ ይታወቃል።

በመጠነኛ ውጥረት ውስጥ፣ DNAJB12 እና DNAJB14 የተረጋጉ በመሆን ፕሮቲኖችን ከመጠን በላይ ከተጫነው የኢንዶፕላዝሚክ ሬቲኩለም (ER) ውጭ በማንቀሳቀስ ሕዋሱ ምላሽ እንዲሰጥ ይረዳሉ። ይህም ሕዋሱ መስራቱን እንዲቀጥል ያስችለዋል እንዲሁም መከላከያ ዘዴዎችን ያንቀሳቅሳል።

ውጥረቱ ከባድ በሚሆንበት ጊዜ ወይም ለረጅም ጊዜ ሲቆይ የሕዋሱ የሬዶክስ ሚዛን ይቀየራል። ተመራማሪዎቹ ይህ የ DNAJB12 እና DNAJB14 ኬሚስትሪ እንዲለወጥ አድርጎ ዋጋ ቢስ (ያልተረጋጉ) እንዳደረጋቸው ደርሰባቸውአል። ከዚያም ሕዋሱ ፕሮቲኖቹን በፕሮቲዮሶም በሚባለው የእንደገና ጥቅም ላይ ማዋያ (የሪሳይክሊንግ) ስርዓቱ ያስወግዳል።

«የእነዚህ ፕሮቲኖች መጥፋት የውጥረት ውጤት ብቻ አይደለም። የሕዋሱን ባህሪ የሚቀይረው ዋናው ቁምነገር ነው» ሲሉ ተመራማሪዎቹ ለ TPS-IL አስረድተዋል።

የሕዋስ ወሳኝ ነጥብ

አንዴ DNAJB12 እና DNAJB14 ከጠፉ BIK የሚባል ፕሮቲን መሰብሰብ ይጀምራል። BIK በኢንዶፕላዝሚክ ሬቲኩለም (ER) ሽፋን ውስጥ ክፍተቶችን የሚፈጥሩትን BAX እና BAK የተባሉ ሌሎች ሁለት ፕሮቲኖችን ለማንቀሳቀስ ይረዳል። ይህ በመጨረሻ ወደ ፕሮግራም ሕዋስ ሞት የሚያደርሰውን የሲግናል ሰንሰለት ያስነሳል።

ይህ አሰራር ላልተገባ ሕዋስ ሞት መከላከያ የሚሰጥ ይመስላል ብለዋል ተመራማሪዎቹ። የ DNAJB12 እና DNAJB14 መጥፋት እንዲሁም ከባድ እና ረጅም ጊዜ የቆየ ውጥረት የሞት መንገዱን ለማንቀሳቀስ አስፈላጊ የሚመስሉ ናቸው።

ቡድኑ በተጨማሪም ሕዋሳት ከኦክስጅን ተነፍገው ከዚያም እንደገና ለኦክስጅን በሚጋለጡበት የልብ ድካምን በሚመስል የላቦራቶሪ ሞዴል በመጠቀም አሰራሩን በልብ ሕዋሳት ላይ ሞክረውታል። የ DNAJB12 መጥፋት እና ከእድገት ምላሽ ወደ ሕዋስ ሞት ምላሽ መሸጋገሩን አስተውለዋል።

ግኝቶቹ በመጨረሻ በሁለት አቅጣጫዎች አገልግሎት ሊኖራቸው ይችላል። ያልተለመዱ ሕዋሳት እጅግ በጣም ከባድ በሆነ ውጥረት ውስጥም እንኳ ሊተርፉ በሚችሉበት ካንሰር ውስጥ፣ ተመራማሪዎች መንገዱን ማቋረጥ የካንሰር ሕዋሳትን አሁን ካሉ ሕክምናዎች የበለጠ ለጉዳት የተጋለጡ እንዲያደርጋቸው ተስፋ ያደርጋሉ። በልብ እና በኒውሮዲጀነሬቲቭ (የነርቭ መራቆት) በሽታዎች ውስጥ፣ ተቃራኒው አካሄድ ጤናማ ሕዋሳት ያለጊዜው ከሞት እንዲጠበቁ አቅም ሊሆን ይችላል።

እነዚህ ሊሆኑ የሚችሉ የሕክምና አተገባበሮች ግምታዊ እንደሆኑ እና ተጨማሪ ጥናት እንደሚፈልጉ ተመራማሪዎቹ አጽንኦት ሰጥተዋል።

ቀጣይ እርምጃዎቻቸው በመንገዱ ላይ የተሳተፉ ተጨማሪ ፕሮቲኖችን መለየት፣ የኢንዶፕላዝሚክ ሬቲኩለም (ER) በቀጥታ ሕዋስ ሞትን የሚያነሳሱ ምልክቶችን (ሲግናሎችን) ይለቅ እንደሆነ መወሰን፣ እና አሰራሩን ማቋረጥ የካንሰር ሕዋሳት ለኬሞቴራፒ የበለጠ ስሜታዊ እንዲሆኑ ሊያደርግ ይችል እንደሆነ ማጥናትን ያካትታሉ።

«ግኝቶቻችን ሕዋሳት ለውጥረት የሚሰጡትን ምላሽ ለመረዳት አዲስ መንገድ ይሰጡናል – ጂኖችን በማብራት ወይም በማጥፋት ብቻ ሳይሆን በሕዋሱ ውስጥ ያሉ ፕሮቲኖችን እንደገና በማደራጀት ጭምር ነው» ሲሉ ተመራማሪዎቹ ለ TPS-IL ተናግረዋል።

ጥናቱ Redox Biology በተባለው በአቻ የተገመገመ (ፒር-ሪቪውድ) መጽሔት ላይ ታትሟል።