የእስራኤል ጥናት የዓላማ ስሜት ወደ ጤናማ እርጅና የሚወስድ መንገድ መሆኑን አመልክቷል

በፔሳች ቤንሰን • 8 መስከረም 2026

እየሩሳሌም፣ 8 መስከረም፣ 2026 (TPS-IL) — አዲስ የእስራኤል ጥናት እንደሚያመለክተው ለሌሎች ጠቃሚ መሆን ማሳየት እርጅናን እየመጣ ያለውን አእምሮ ለመጠበቅ ይረዳል፤ ተመራማሪዎቹም አስፈላጊ ሆኖ መሰማት ብቻውን ንቁ ሆኖ ከመቀጠል ጋር ሊወዳደር እንደሚችል ይጠቁማሉ።

ጥናቱ የተካሄደው ከኔጌቭ ቤን-ጉርዮን ዩኒቨርሲቲ እና ከሰፈድ አካዳሚክ ኮሌጅ በተውጣጡ ተመራማሪዎች ቡድን ሲሆን፣ አረጋውያን እንደ አማካሪዎች፣ ባለሙያዎች ወይም የማህበረሰብ መሪዎች በመሆን አስተዋጽኦአቸው አስፈላጊ ሆኖ በሚታይባቸው ሚናዎች ላይ በመሳተፍ በእድሜ የገፉበትን የእውቀት ጤና ለመደገፍ ዝቅተኛ ዋጋ ያለው እና ሊሰፋ የሚችል መንገድ ይጠቁማል።

«የእኛ ጥናት እንደሚያሳየው ለአካባቢው ጠቃሚ እና አስፈላጊ መሆን ስሜት ተደራሽ እና ጠቃሚ የማካካሻ ዘዴ ሊሆን ይችላል። የአረጋውያንን ህዝብ የአእምሮ ጤና ለመጠበቅ ቀናቸውን በድርጊቶች ብቻ መሙላት በቂ አይደለም፣ ይልቁንም ድምፃቸው የሚሰማበት እና ችሎታቸው የሚያስፈልግበት ማህበራዊ እና ሁለገብ ሚናዎች ውስጥ በማካተት ትርጉም ሊፈጥርላቸው ይገባል» ብለዋል በቤን-ጉርዮን ዩኒቨርሲቲ የጀሮንቶሎጂ ማስተርስ መርሃ ግብር የሚመሩት ፕሮፌሰር ኤላ ኩህን-ሽዋርትዝ። ጥናቱን ከሰፈድ አካዳሚክ ኮሌጅ ምክትል ፕሬዝዳንት ከፕሮፌሰር ራቢያ ካሊላ ጋር በጋራ መርተውታል።

ቡድኑ በአውሮፓ በጤና፣ በእርጅና እና በጡረታ ጥናት (Survey on Health, Ageing and Retirement in Europe) መረጃዎችን በመሳል በእስራኤል ውስጥ ከ50 እና ከዚያ በላይ የዕድሜ ክልል ውስጥ የሚገኙ 476 አዋቂዎችን ዳሰሳ አድርጓል። ተሳታፊዎቹ በጊዜ፣ በገንዘብ ወይም በምክር ለቤተሰብ፣ ለጓደኞች እና ለሰፊው ማህበረሰብ ደህንነት ምን ያህል አስተዋጽኦ እንዳደረጉ ተጠይቀዋል። ከዚያም የቃላትን ዝርዝር ማስታወስ እና የሂሳብ ችግሮችን መፍታት ጨምሮ የእውቀት ስራዎችን አጠናቀዋል።

ትንታኔው በዋጋ ስሜት እና በእውቀት አፈፃፀም መካከል ጠንካራ ግንኙነት አግኝቷል፣ የመጠቀም ስሜቶች በፈተና ውጤቶች ውስጥ ካለው ልዩነት ውስጥ አንድ ሶስተኛውን ያህሉ ይሸፍናሉ። በተለይም ተመራማሪዎቹ ዝቅተኛ የእውቀት (ኮግኒቲቭ) ክምችት ብለው ከሚጠሩት – አነስተኛ መደበኛ ትምህርት እና በህይወት ዘመናቸው የተገደበ ማህበራዊ ተሳትፎ ካላቸው ሰዎች መካከል ውጤቱ ከፍተኛው ነበር። ቀድሞውኑ ጥቅሞች ላላቸው ሰዎች አነስተኛ ማበረታቻ ከመጨመር ይልቅ፣ የመጠቀም ስሜት ከዝቅተኛ የእውቀት ክምችት ጋር የተያያዙ ልዩነቶችን በከፊል የሚያካክስ ይመስላል።

የዓላማ ኃይል

ኩህን-ሽዋርትዝ እንደተናገሩት የእውቀት (ኮግኒቲቭ) ክምችት በተለምዶ በደርዘን ዓመታት ውስጥ በትምህርት ቤት, በስራ እና በአእምሮአዊ ፈተናዎች የተገነባ ነው, እነዚህም ሁሉም ሰው በእኩልነት ሊያገኛቸው የሚችላቸው ሀብቶች አይደሉም. ግኝቶቹ እንደሚያሳዩት አስፈላጊ ሆኖ መሰማት ለዝቅተኛ የእውቀት ክምችት ተደራሽ የሆነ የማካካሻ ዓይነት መሆኑን ጠቁመዋል። አረጋውያንን ብቻ መጠበቅ በቂ እንዳልሆነም አክለዋል። እሳቸው እንደጠቆሙት, አስፈላጊ የሆነው ሀሳባቸው እና ችሎታቸው በእርግጥ የሚከበርባቸውን ሚናዎች መስጠት ነው።

እንደ ካሊላ ገለጻ፣ ተመሳሳይ እንቅስቃሴ የሚያደርጉ ሁለት ሰዎች አስተዋጽኦአቸው በእርግጥ አስፈላጊ መሆኑን ወይም አለመሆኑ ላይ በመመስረት የተለያየ የእውቀት ተፅእኖ ሊያዩ ይችላሉ።

«አእምሮን የሚጠብቀው እንደ በጎ ፈቃደኝነት ባሉ እንቅስቃሴዎች ላይ መሳተፍ ብቻ ሳይሆን, ግለሰቡ ለሚያበረክተው አስተዋጽኦ የሚሰጠው ተጨባጭ ተሞክሮ እና ትርጉም ጭምር ነው» ሲሉ አስረድተዋል።

ጥናቱ በተጨማሪም የመጠቀም ስሜትን ከእውቀት (ኮግኒቲቭ) ጤና ጋር የሚያያይዘውን ሊሆን የሚችል መንገድ ጠቁሟል፡- በዙሪያቸው ካሉ ሰዎች የበለጠ ጉልህ ስሜት ይሰማቸው የነበሩ ተሳታፊዎች ያነሱ የድብርት ምልክቶች ሪፖርት አድርገዋል፣ እና ያ የድብርት መቀነስ ከህመምተኛ የእውቀት ውጤቶች ጋር ያለውን ግንኙነት በከፊል የሚያብራራ ይመስላል። ድብርት ቀደም ሲል የእውቀት ማሽቆልቆልን ሊያፋጥን የሚችል ምክንያት ተደርጎ ይታወቃል፣ ስለዚህ ተመራማሪዎቹ የዓላማ ስሜት አእምሮን ንቁ በማድረግ ብቻ ሳይሆን በከፊል በዝቅተኛ የድብርት ደረጃዎች የተሻለ የእውቀት አፈፃፀም ጋር ሊያያዝ እንደሚችል ይጠቁማሉ።

ከዚህም በተጨማሪ የዋጋ ስሜት ከትምህርት በተለየ መልኩ በኋለኛው የሕይወት ዘመን ሊዳብር ስለሚችል፣ ደራሲዎቹ ፖሊሲ አውጪዎች እና የበጎ አድራጎት ድርጅቶች ለአረጋውያን እንደ ትውልድ አቋራጭ አማካሪነት፣ የማህበረሰብ ምክር እና ανформаል የመሪነት ቦታዎች ያሉ ተጨባጭ ማህበራዊ ሚናዎችን የሚሰጡ ፕሮግራሞችን ግምት ውስጥ እንዲያስገቡ ይመክራሉ።

ተመራማሪዎቹ በተጨማሪም አረጋውያንን በዋናነት የእንክብካቤ ተቀባዮች አድርጎ ማቅረቡን ተቃውመዋል፣ ግኝቶቻቸው ለቤተሰቦቻቸው እና ማህበረሰቦቻቸው አስተዋጽኦ አበርካቾች በመሆን ጠቃሚ ሚናዎችን መጫወት እንደሚችሉ ይጠቁማሉ።

ጥናቱ በግምገማ በተደረገበት Journal of Applied Gerontology መጽሔት ላይ ታትሟል።