በፔሳች ቤንሰን • 10 መስከረም 2026

ኢየሩሳሌም፣ 10 መስከረም 2026 (TPS-IL) — አዲስ ጥናት እንደሚያመለክተው የማህበረሰብ አወቃቀር በአይሁድ እስራኤላውያን መካከል ስላለው የረጅም ጊዜ የዕድሜ ልዩነት ማብራሪያ ሊሰጥ ይችላል። ጥናቱ የኪቡትዝ ነዋሪዎች ማህበረሰባቸው ሃይማኖታዊም ይሁን ዓለማዊ ከከተማ ነዋሪዎች በከፍተኛ ሁኔታ ዝቅተኛ የሞት መጠን እንዳላቸው ደርሶበታል።

ግኝቶቹ እንደሚያመለክቱት የማህበረሰብ አወቃቀር ከሃይማኖታዊ ቁርኝት ባሻገር ለጤናማ እርጅና ጠቃሚ ሊሆን ይችላል። ምንም እንኳን ጥናቱ ቀጥተኛ የምክንያት እና ውጤት ግንኙነት ባያቋቁምም፣ ማህበራዊ አውታረ መረቦችን ለማጠናከር እና መገለልን ለመቀነስ ያለሙ የህዝብ ጤና ስልቶችን ሊጠቁሙ ይችላሉ።

ጥናቱን የመሩት የጀሩሳሌም ቴክኖሎጂ ኮሌጅ ዶ/ር ሮኒት ፒንቻስ-ሚዝራቺ «ግኝቶቹ እንደሚያሳዩት የረጅም ጊዜ የሞት አዝማሚያዎች የሚቀረጹት በሃይማኖታዊ ቁርኝት ብቻ ሳይሆን በሰፊው የህብረተሰብ እና ማህበራዊ አውድ ጭምር ነው» ብለዋል። «እነዚህን በማህበረሰብ ደረጃ ያሉ ምክንያቶችን መረዳት ለጤናማ እርጅና ተጨማሪ መንገዶችን እንድንለይ ይረዳን ይሆናል።»

በጀሩሳሌም ቴክኖሎጂ ኮሌጅ እና በአሪኤል ዩኒቨርሲቲ የተካሄደው ጥናት ከ1.2 ሚሊዮን በላይ በእስራኤል የሚገኙ አይሁዳውያን ዜጎች ላይ ለ31 ዓመታት የሞት መጠን አወዳድሯል። ተመራማሪዎቹ የሃይማኖት እና የዓለማዊ ኪቡትዝ ነዋሪዎች የተለያየ ሃይማኖታዊ ቁርኝት ቢኖራቸውም ተመሳሳይ የሞት መጠን እንዳላቸው ደርሰውበታል።

ጥናቱ በአቻ ግምገማ በተደረገበት Journal of Religion and Health መጽሔት ላይ ታትሟል።

ተመራማሪዎቹ የሃይማኖታዊ ኪቡትዝ ነዋሪዎችን እንደ ማጣቀሻ ቡድን በመጠቀም፣ የከተማ ሃይማኖተኛ ያልሆኑ (Not Haredi) ነዋሪዎች 75 በመቶ ከፍ ያለ የሞት አደጋ እንዳላቸው ሲያገኙ፣ የከተማ ኦርቶዶክስ (ሐሬዲ) ነዋሪዎች ደግሞ 27 በመቶ ከፍ ያለ አደጋ እንዳላቸው ደርሰበታል። በሃይማኖታዊ እና በዓለማዊ የኪቡትዝ ነዋሪዎች መካከል ምንም ዓይነት ስታቲስቲካዊ ጠቀሜታ ያለው ልዩነት አልነበረም።

ማህበረሰብ እና ሞት

ጥናቱ አራት የእስራኤል አይሁድ ህዝብ ቡድኖችን መርምሯል፡ ሃይማኖታዊ ኪቡትዝ ነዋሪዎች፣ ዓለማዊ ኪቡትዝ ነዋሪዎች፣ የከተማ ሐሬዲዎች እና የከተማ ሐሬዲ ያልሆኑ።

ተመራማሪዎቹ ከ1940 እስከ 1960 መካከል የተወለዱ 1,246,159 እስራኤላውያን አይሁዳዊ ዜጎችን ተከታትለዋል። ጥናቱ 4,081 ሃይማኖታዊ የኪቡትዝ ነዋሪዎችን፣ 1,959 ዓለማዊ የኪቡትዝ ነዋሪዎችን፣ 62,674 የከተማ ሐሬዲ ነዋሪዎችን እና 1,177,445 የከተማ ሐሬዲ ያልሆኑ ማህበረሰቦች ነዋሪዎችን አካቷል።

የኪቡትዝ ማህበረሰቦችም ሆነ የሐሬዲ ማህበረሰቦች ጠንካራ ማህበራዊ አውታረ መረቦችን፣ የጋራ ድጋፍን፣ የጋራ ሃላፊነትን እና የህብረት ስሜትን ሊያሳዩ ይችላሉ። ተመራማሪዎቹ ከኑሮ ሁኔታ እና ከሶሺዮ-ኢኮኖሚያዊ ሃብቶች ጋር እነዚህ ባህሪያት በረጅም ጊዜ የጤና ውጤቶች ላይ ለሚኖሩ ልዩነቶች አስተዋጽኦ ሊያደርጉ እንደሚችሉ ይጠቁማሉ።

ተመራማሪዎቹ በአራቱ ቡድኖች መካከል ያለውን አጠቃላይ የሞት መጠን ለማወዳደር ከእስራኤል የህዝብ መዝገብ፣የትምህርት መዝገቦች፣ ከጤና ጥበቃ ሚኒስቴር እና ከግብር ባለስልጣን የተገኙ መረጃዎችን ተጠቅመዋል።

በሃይማኖታዊ እና በዓለማዊ የኪቡትዝ ነዋሪዎች መካከል ያለው ተመሳሳይ የሞት መጠን ከዝቅተኛ የሞት መጠን ጋር ያለው ቁርኝት ለሃይማኖታዊ ስርዓት ብቻ የተወሰነ ሊሆን እንደማይችል ይጠቁማል። ይልቁንም፣ የጋራ ህብረተሰብ ህይወት ባህሪያት ሚና ሊጫወቱ ይችላሉ።

በተመሳሳይ ጊዜ፣ ጥናቱ በጠንካራ ማህበረሰብ ውስጥ መኖር ሞትን በቀጥታ ይቀንሳል የሚለውን አያረጋግጥም። ጥናቱ ምልከታ ላይ የተመሰረተ ስለሆነ፣ በህዝቦች መካከል ያሉ ሌሎች ልዩነቶችም ውጤቶቹን ለማብራራት ሊረዱ ይችላሉ።

ተመራማሪዎቹ ማጨስን፣ እድሜን፣ ጾታን እና ሌሎች የግል ባህሪያትን ጨምሮ የምክንያቶችን አስተዋጽኦ ለመገምገም ተጨማሪ ጥናት እንደሚያስፈልግ ተናግረዋል።

ግኝቶቹ ማህበራዊ ትስስርን እና ማህበራዊ ድጋፍን እንደ ጤናማ እርጅና እና የህይወት ጥራት ሊሆኑ የሚችሉ ምክንያቶችን በማጉላት ሰፊ የህዝብ ጤና እንድምታ ሊኖራቸው ይችላል።