በTPS-IL • 22 ኤፕሪል 2026
እየሩሳሌም፣ 22 ኤፕሪል፣ 2026 (TPS-IL) — እስራኤል የመታሰቢያ ቀኗንና የነጻነት ቀኗን ልታከብር ባለችባቸው ቀናት፣ የእስራኤል ብሔራዊ ቤተ መጻሕፍት ከስርጭቱ አሥርተ ዓመታት በኋላም በሀገሪቱ የመጀመሪያ ዘመን ወታደራዊ አስተሳሰብ ላይ ተጽዕኖ ማድረጉን የቀጠለው የብሪታንያ መኮንን የሜጀር ጀነራል ኦርዴ ቻርለስ ዊንጌት የግል ማህደር ተረክቧል።
ቤተ መጻሕፍቱ ከፍተኛ ብሔራዊ ዋጋ ያለው አድርጎ የገለጸው አዲስ የተገኘው ስብስብ፣ በቅድመ-ግዛት እስራኤል ውስጥ ስለነበሩት የዊንጌት እንቅስቃሴዎች፣ ስለ ርዕዮተ-ዓለማዊ አመለካከቱ እና ከጽዮናዊ መሪዎች ጋር ስለነበረው የቅርብ ግንኙነት ብርሃን የሚለቁ ከዚህ በፊት ያልታዩ ሰነዶችን ይዟል ሲሉ የቤተ መጻሕፍት መዝገብ ቤት ባለሙያ ለእስራኤል ፕሬስ ሰርቪስ (TPS-IL) ተናግረዋል።
«ማህደሩን በአግባቡ መድብን ለምርምር ማቅረብ ስንችል ይህ የመጀመሪያችን ነው፣ ለሰፊው ሕዝብም እንዲቃኝ ማድረግን ጨምሮ» ሲሉ የመዝገብ ቤት ባለሙያዋ ራኬል ሚስራቲ ለTPS-IL ተናግረዋል።
«እነዚህ ዋናዎቹ ሰነዶች ናቸው። ከሠራዊቱ አገልግሎቱ፣ ለቤተሰቡ ከጻፋቸው ደብዳቤዎች፣ የእስራኤል ግዛት እንዲመሰረት ወደሚያደርጉት እድገቶች ስላለው የግል አመለካከት እውነታዎችን ይሰጣሉ» ብለዋል።
በ1930ዎቹ መገባደጃ ላይ በእንግሊዝ ቁጥጥር ስር በነበረችውፍልስጤም (Mandatory Palestine) ንቁ የነበረው የብሪታንያ ሠራዊት መኮንን ዊንጌት፣ ግዛቱ ከመቋቋሙ በፊት በነበሩት የአይሁድ መከላከያ ኃይሎች እድገት ውስጥ እንደ መሠረታዊ ሰው ሰፊ ግምት ይሰጠዋል። መረጃን መሰረት ያደረጉ ክዋኔዎችን፣ ተነሳሽነትን እና የሌሊት ወረራዎችን ያማከለው የውጊያ ዶክትሪኑ፣ በኋላ ላይ ለእስራኤል መከላከያ ሠራዊት መሠረታዊ ሆኗል።
በማህደሩ ውስጥ ካሉት እቃዎች መካከል የዕብራይስጥ ጥናት ማስታወሻ ደብተሮች፣ በሀገሪቱ የቆየበትን ጊዜ የሚመዘግብ የግል ማስታወሻ ደብተር፣ የክዋኔ ዕቅዶች፣ የመረጃ ሪፖርቶች እና ብርቅዬ ፎቶግራፎች ይገኙበታል። ስብስቡ በተጨማሪም ለወደፊት የአይሁድ ሠራዊት ዕቅዶችን የሚዘረግፉ ዝርዝር ሰነዶችን እና በአረብ አመጽ ወቅት በሰሜናዊ እስራኤል ይንቀሳቀስ ከነበረው የብሪታንያ እና የአይሁድ የጋራ ክፍል ከሆነው ከልዩ የሌሊት ዎርድስ (Special Night Squads) ጋር የተያያዙ ቁሳቁሶችን ያካትታል።
ዊንጌት በ1938 ልዩ የሌሊት ዎርድስን ያቋቋመ ሲሆን፣ የማጥቃት እርምጃን እና ከአካባቢው የአይሁድ ታጣቂዎች ጋር የጠበቀ ትብብርን የሚያጎላ አዲስ የውጊያ አቀራረብ አስተዋውቋል። ክፍሎቹ በ1930ዎቹ መገባደጃ ላይ በነበረው ግጭት ወቅት ሰፈሮችን በመጠበቅ ረገድ ሚና የተጫወቱ ሲሆን ይጋል አሎን እና ሞሼ ዳያንን ጨምሮ የወደፊት እስራኤላዊ ወታደራዊ መሪዎችን ለማሰልጠን ረድተዋል።
ዪሹቭ በመባል በሚታወቀው ከግዛት በፊት ባለው የአይሁድ ማህበረሰብ ውስጥ፣ ዊንጌት የጽዮናዊነትን ዓላማ በግልጽ የሚደግፍ የብሪታንያ መኮንን በመሆን ያልተለመደ ቦታውን የሚያንጸባርቅ «ጓደኛ» የሚል ቅጽል ስም አግኝቷል። እንደ חיים וייצמן (ቻይም ווייצמ) እና ሞሼ ሻሬት ካሉ መሪዎች ጋር የቅርብ ግንኙነት የነበረው ሲሆን የአይሁድ ግዛት እንዲቋቋም ድጋፍ ሰጥቷል፣ ይህ አቋሙም በመጨረሻ በብሪታንያ ባለስልጣናት ከክልሉ እንዲወገድ አድርጎታል።
«በማህደሩ ውስጥ ያሉት እቃዎች ከሁሉም ጋር ግንኙነት እንደነበረው ያሳያሉ። በአይሁድ ኤጀንሲ ውስጥ ያሉ ሰዎችን የስልክ ቁጥሮች፣ አልፎ ተርፎም የዊንስተን ቸርችልን የግል ቁጥር ነበረው» ሲሉ ሚስራቲ ተናግረዋል።
በ1903 ፕሮ-ጽዮናዊ አመለካከት ባላቸው ሃይማኖታዊ ክርስቲያን ቤተሰብ ውስጥ የተወለደው ዊንጌት፣ በሮያል ወታደራዊ አካዳሚ የሰለጠነ ሲሆን በ1936 በእንግሊዝ ቁጥጥር ስር ወደ ነበረችው ፍልስጤም ከመድረሱ በፊት በበርካታ የሥራ መደቦች አገልግሏል። በኋላም በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ወደ მეጀር ጀነራል ማዕርግ ከፍ ያለ ሲሆን በ1944 በህንድ ውስጥ በተከሰተ የአውሮፕላን አደጋ ሞቷል።
«የአይሁድ ግዛት እንዲመሰረት መርዳት ሃይማኖታዊ ግዴታው እንደሆነ ያምን ነበር። ሰነዶቹ ሁለተኛውን የዓለም ጦርነት በመገመቱ የብሪታንያ ወታደሮች በሌላ ቦታ እንዲሰማሩ የአይሁድ ወታደራዊ ኃይል መገንባት የሚፈልግ በጣም ተግባራዊ አሳቢ መሆኑንም ያሳያሉ» ብለዋል ሚስራቲ።
ስብስቡ በለንደን የሚገኝ የአይሁድ ነጋዴ እና የግል ሰብሳቢ በሆነው በክላይቭ ሉዊስ ለብሔራዊ ቤተ መጻሕፍት ተበርክቷል።
