በቲፒኤስ-አይኤል • ጁን 10, 2026
ኢየሩሳሌም፣ 10 ጁን፣ 2026 (ቲፒኤስ-አይኤል) — ከቴክኒዮን የእስራኤል ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት በተገኘ አዲስ ጥናት መሰረት የእስራኤል ተመራማሪዎች ኬሞቴራፒን፣ ፀረ እንግዳ አካላትን ወይም ሌሎችንም መድኃኒቶች ሳይዙ በቅድመ-ክሊኒካዊ ሞዴሎች ውስጥ ጠበኛ የሆኑ የጡት ካንሰር ዕጢዎችን እድገት ያዘገዩ ናኖፓርቲሎችን አዳብረዋል።
ግኝቶቹ በቅርቡ በግምገማ ላይ በተመሰረተው ACS Nano መጽሔት ላይ የታተሙ ሲሆን፣ ለካንሰር ሕክምና የተለየ አቀራረብ ይጠቁማሉ፡- መርዛማ ወይም የታለመ መድኃኒት ወደ ዕጢው ውስጥ ከማስገባት ይልቅ፣ ፓርቲሎቹ የዕጢውን በሽታ የመከላከል አካባቢ በመቀየር እና ካንሰር እንዲያድግ የሚረዱ ጎጂ ግንኙነቶችን በማገድ ብቻ የሚሠሩ ይመስላሉ።
ጥናቱን የመሩት ፕሮፌሰር አሳፍ ዚንገር ለእስራኤል የፕሬስ አገልግሎት (TPS-IL) እንደተናገሩት፣ «ይህ ብዙ የጎንዮሽ ጉዳቶች ካሏቸው ነባር የፀረ እንግዳ አካላት ወይም የኬሞቴራፒ ሕክምናዎች የተሻለ ነው»።
ጥናቱ በተለይ ጠበኛ እና ለመታከም ከባድ የሆነው «ሶስትዮሽ-አሉታዊ» (triple-negative) የጡት ካንሰር ላይ አተኩሯል። በብዙ ነባር የጡት ካንሰር መድኃኒቶች የሚታለሙ ባዮሎጂያዊ ማርከሮች ስለሌሉት ብዙውን ጊዜ በፍጥነት የሚራመድ እና ለብዙ መደበኛ ሕክምናዎች ምላሽ የመስጠት አቅሙ አነስተኛ ነው።
ተመራማሪዎቹ የዕጢ ማይክሮ አከባቢን፣ ዕጢዎች እንዲተርፉ፣ እንዲያድጉ እና የበሽታ መከላከያ ስርዓት ጥቃቶችን እንዲያስወግዱ የሚረዱትን ባዮሎጂያዊ አካባቢዎች ለማስተጓጎል ኤምፒሶምስ (MPsomes) የሚባሉ ናኖፓርቲሎችን ነድፈዋል።
ዚንገር እንደገለጹት የካንሰር ሕዋሳት በአካባቢያቸው ያሉትን የበሽታ መከላከያ ሕዋሳት መጠቀሚያ ማድረግ ይችላሉ። ከእነዚህም መካከል ማክሮፋጅስ (macrophages) ይገኙበታል፣ እነዚህም በመደበኛነት አካልን ለመጠበቅ የሚረዱ ነጭ የደም ሴሎች ናቸው። በአንዳንድ ዕጢዎች ውስጥ ማክሮፋጅዎች ወደ ካንሰር ምህዋር ይሳባሉ እና ከመከላከል ይልቅ የዕጢ እድገትን መደገፍ ይጀምራሉ።
እንደ ዚንገር ገለፃ፣ ኤምፒሶምስ (MPsomes) እንደ ባዮሎጂያዊ ማታለያ (decoy) ሆኖ ያገለግላል። በዕጢው አካባቢ ያሉትን የማስተሳሰሪያ ቦታዎች ይወዳደራሉ እንዲሁም ጎጂ የሆኑ የበሽታ መከላከያ ሕዋሳት ወደ ዕጢው እንዳይደርሱ እና እድገቱን እንዳይደግፉ ለመከላከል ይረዳሉ።
ዚንገር ለቲፒኤስ-አይኤል እንደተናገሩት «ኬሞቴራፒን ወይም ፀረ እንግዳ አካላትን በመጠቀም የካንሰር ሕዋሳትን በቀጥታ ከማጥቃት ይልቅ፣ ምንም ዓይነት መድኃኒት በማይዙ እና እንደ ነጭ የደም ሴሎች በሚሸፍኑ ናኖፓርቲሎች ይህንን እንዴት ማድረግ እንደሚቻል እናውቃለን። ከዚያም በዕጢው አካባቢ ካሉ የነጭ የደም ሴሎች ጋር በማስተሳሰሪያ ቦታዎች ላይ ይወዳደራሉ፣ እና ካንሰርን ሊረዱ የሚችሉ እነዚያ ነጭ የደም ሴሎች በቀላሉ እዚያ አይደርሱም። እስከማውቀው ድረስ፣ባዶ የሆኑ ቅንጣቶች ማለትም ምንም ዓይነት መድኃኒት የማይዙ ቅንጣቶች በዚህ መንገድ ሊሠሩ እንደሚችሉ ያረጋገጥን የመጀመሪያዎቹ እኛ ነን።»
ዚንገር አክለውም ናኖፓርቲሎቹ በዕጢው ዙሪያ በከፍተኛ ደረጃ እንደተከማቹ እና ከነባር ሕክምናዎች ጋር በሚመሳሰል ደረጃ የዕጢ እድገትን እንዳቀዘቀዙ ተናግረዋል።
ጥናቱ በተጨማሪም ናኖፓርቲሎቹ በዕጢው ዙሪያ ያለውን የበሽታ መከላከያ ሕዋስ ስብጥር እንደለወጡ ደርશበታል። ከዕጢ ድጋፍ ጋር የተያያዙ ጥቂት የበሽታ መከላከያ ሕዋሳት እና እሱን ለማጥቃት የተጎዳኙ ተጨማሪ ሕዋሳት ነበሩ።
ዚንገር «በሴት አይጦች ውስጥ, ዕጢው በጣም በከፍተኛ ሁኔታ ቀንሷል. ባዶዎቹ ቅንጣቶች በእርግጥ የዕጢውን እድገት እንደሚያቆሙ አረጋግጠናል» ብለዋል።
ሌላው ሊኖር የሚችል ጥቅም ምርት ነው። በቴክኒዮን ገለፃ፣ በተመራማሪዎቹ የተገነባው ዘዴ በደቂቃ ውስጥ 20 ሚሊ ሊትር ናኖፓርቲሎች ወይም በሰዓት 1.2 ሊትር ማምረት ይችላል።
የፓርቲሎቹ መሰረት የተሰራው በዩናይትድ ስቴትስ የምግብ እና የመድኃኒት አስተዳደር በአጠቃላይ ደህንነቱ የተጠበቀ ነው ተብሎ ከታወቀ ከቁሳቁሶች ነው፣ ይህ ስያሜ ቴክኖሎጂው ወደ ሰው ፍተሻ ካደገ ወደፊት ልማት ሊረዳ ይችላል።
ዚንገር ስራው አሁንም በቅድመ-ክሊኒካዊ ደረጃ ላይ እንደሚገኝ እና እስከ አሁን የተፈተነው በአይጥ ሞዴሎች ላይ ብቻ እንደሆነ አፅንዖት ሰጥተዋል። አቀራረቡ ለህክምና አገልግሎት ከመታሰቡ በፊት በሰዎች ላይ ክሊኒካዊ ሙከራዎች ያስፈልጋሉ።
ዚንገር «ግባቴ ይህንን ወደ ክሊኒኩ ማድረስ ነው። የሚጠበቀው የጊዜ ሰሌዳ ቢያንስ ስምንት ዓመት ነው፣ እና በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ የዩኤስ የምግብ እና የመድኃኒት አስተዳደርን (FDA) እንቀርባለን» ብለዋል። «በፈታኝ ወቅት ብርሃን ሊያሰራጩ የሚችሉ ሳይንሳዊ ግኝቶችን ማግኘት መልእክታችን ነው ብዬ አስባለሁ፣ እና የምሰራውን የምሰራው ለዚህ ነው»።
